Jesteś tutaj

Mira Bai- Głos Miłości

Kim była Mira Bai?

Mira Bai to kobieta-poetka i znana hinduska święta reprezentująca w poezji średniowiecznych Indii potężny nurt filozoficzny, religijny i literacki bhakti który w XVI w opanował całe Indie północne. Słowo bhakti pochodzi od sanskr. „bhadź” – oddawać cześć boską, wielbić, adorować”. Bhakti to kult Istoty Najwyższej, polegający na „zbawiającej miłości”, pełnej gorącego oddania i wiary w łaskę boską.

Życie Miry Bai jest otoczone licznymi legendami. Historiografia nie była wówczas w Indiach znana. Opowieści o życiu sławnych ludzi krążyły głównie w tradycji ustnej. Historycy i badacze literatury indyjskiej ustalili, że Mira żyła w XVI w. (ok.1502-1573) w Radźasthanie w północnych Indiach, w czasach najazdów muzułmańskich i licznych wojen, jakie księstwa radźpuckie prowadziły między sobą. Podobno gdy miała 5 lat zmarła jej matka, a jej ojciec zginął w jednej z bitew. Małą Mirę zabrał do siebie dziadek. To właśnie w domu dziadka, gdzie panowała bardzo religijna atmosfera, Mira już jako dziecko zaczęła wielbić Krysznę. W wieku 18 lat wydano ją za mąż za najstarszego syna władcy Mewaru, księcia Bhodźaradźę. Powiadają, że tuż po ślubie oświadczyła mężowi: „Wiedz o tym, że posiadasz tylko moje ciało, bo dusza ma na zawsze należy do Kryszny”.

Po ślubie Mira wyjechała do domu teściów. Małżeństwo trwało 7 lat. Mąż nie zabraniał jej praktyk religijnych związanych z Kryszną. Po śmierci męża Mira całkowicie oddała się kultowi Kryszny. Szukała towarzystwa wisznuitów, prowadziła z nimi dysputy religijne oraz tańczyła i śpiewała przed posągiem ukochanego boga. Po śmierci męża rodzina nie akceptowała postępowania Miry. Oczekiwano, że będzie prowadziła tryb życia, jaki przystoi wdowie. A ponieważ sprzeciwiała się, próbowano ją pozbawić życia. Nie chcąc poddać się szykanom Mira uciekła z domu do Wryndawany – centrum kultu krysznaickiego, gdzie Kryszna mieszkał jako boski pasterz. Pozostała tam już do końca życia. Okoliczności śmierci poetki nie są znane. Legenda mówi, że Mira w końcu połączyła się ze swym ukochanym. Podobno pewnego dnia modliła się przed posągiem Kryszny tak żarliwie, że Kryszna ożył  i swą boską mocą uczynił w swoim ciele szczelinę, otwierając Mirze drogę do swojego wnętrza. Mira skoczyła w szczelinę a posąg zamknął się za nią.

 O padach

Pada to rymowana pieśń charakterystyczna dla indyjskiej liryki wisznuickiej. Ostatni dwuwiersz pieśni (tzw. bhanita) zawiera nazwisko lub przydomek autora. Dlatego zdarza się, że jednemu poecie przypisuje się pieśni ułożone przez kilku autorów, jeśli używali oni tego samego przydomka. Poeci wisznuiccy zwykle nie opisywali w padach własnych uczuć, a jedynie igraszki Kryszny i Radhy. Poezja Miry Bai ma charakter wyjątkowy, gdyż wyraża głębokie przeżycia i stany mistyczne poetki. Pady, z uwagi na swój melodyjny charakter, wykonywane są do dziś w formie śpiewanej przy okazji świąt i uroczystości religijnych.

Zamieszczone tu wiersze lub ich fragmenty pochodzą ze zbioru poezji Miry Bai „Prem Vānī” („Głos miłości”), wydanego w Bombaju w 1970 r. Zbiór zawiera 152 pieśni poetki.

Jak można rozumieć poezję Miry Bai?

W wisznuizmie jednym ze sposobów, w jaki wyznawca może doświadczać więzi z bogiem, w tym przypadku Kryszną, jest traktowanie go jako „boskiego oblubieńca”, męża lub kochanka. Wyznawcę i Krysznę łączy taka miłość, jaką czuły dla Kryszny pasterki z Wryndawany, a zwłaszcza jego ukochana Radha. Ten właśnie nurt reprezentuje Mira Bai.

Liryka Miry Bai ma charakter dwuplanowy - religijno-miłosny. Można w niej dostrzec nie tylko piękno miłości ludzkiej, ale także alegorię tęsknoty duszy człowieka do Boga i pragnienie wiecznego połączenia z nim. Człowiek, który ukochał Boga, musi ponieść dla niego najwyższe ofiary, wyrzec się własnego „ja”, wszelkich ziemskich pragnień i przywiązań. Niektórzy teoretycy wisznuizmu uważali, że najdoskonalszą formą miłości do boga jest traktowanie go jako „boskiego oblubieńca”. Takiemu związkowi nieodłącznie towarzyszy ból rozłąki,  gdyż z ukochanym nie można połączyć się na planie ziemskim. Umożliwia to pełne skoncentrowanie umysłu na Krysznie, co prowadzi wyznawcę do zbawienia.

Wielbicielka Kryszny - poetka Mira Bai 

***
 

O autorce przekładu

Lidia Lewandowska-Nayar jest absolwentką Wydziału Orientalistyki Uniwersytetu Warszawskiego o specjalizacji: indologia. Ukończyła zaawansowane kursy języków hindi i bengalskiego w Central Institute of Hindi, New Delhi i University of London, SOAS. Jej główne pola zainteresowań badawczych to religia, filozofia i poezja indyjska. Tłumaczy i analizuje przede wszystkim poezję wisznuicką. W ramach pracy magisterskiej przetłumaczyła 152 pieśni Miry Bai ze zbioru „Prem Vānī” („Głos miłości”), wydanego w Bombaju w 1970 r. Obecnie przygotowuje rozprawę doktorską na temat bengalskiej liryki średniowiecznej poświęconej bogu Krysznie.

 © Lidia Lewandowska-Nayar