Słownik hindi-polski część I (अ - न)

Słownik hindi-polski, część I, od अ a do न na 

(aktualizacja 16 stycznia 2020, obecnie ok. 2000 haseł)

Skróty pochodzeń wyrazów: H – język hindi, S – sanskryt, U – język urdu, P – język perski, A – język arabski, T – język turecki, E, ang. – angielski, B – język bengalski, M – język marathi, D – języki drawidyjskie, reg. regionalne  (w nawiasie czasem podaję region: Av. - awadhi, Braj - bradźbhasza), Pk - prakryt. > kierunek pochodzenia wyrazu. Skróty inne: adj. – przymiotnik, adv. – przysłówek, m. –  rzeczownik w rodzaju męskim, ż. – rzeczownik w rodzaju żeńskim, p. /  cz.p.– czasownik przechodni, n. /  cz.n.– czasownik nieprzechodni, l.mn. – liczba mnoga, por. – porównaj z podobnym innym wyrazem, często bliskoznacznym.  

Źródła – słowniki:
- Hindi-English Dictionary of Common Words, Government of India Central Hindi Directorate, Ministry of Human Resource Development, Dept. Of Education, New Delhi 1994.  
- R.S. MacGregor: The Oxford Hindi-English Dictionary
- कालिका प्रसाद, मुकुन्दीलाल - बृहत हिन्दी कोश, ज्ञानमण्डल लिमिटेड, वाराणसी
- रफ़्तार www.shabdkosh.raftaar.in
 

अ a    

अंक [S] m. 1. cyfra. 2.  punkt (zdobyty po zrobieniu testu, zdaniu egzaminu, podczas konkursu itp.). 3. znak.

अंकना cz.n. 1. zostać ocenionym, ewaluowanym, oszacowanym; 2. zostać oznaczonym

अँगरखा [S, < अंग + रक्षका] 'okrycie ciała' m. noszony dawniej przez mężczyzn długa aż poniżej kolan zapinana szata / koszula; często jest to छहकलिया. 

अंगा (< अंगरखा) m. długi płaszcz / koszula noszone przez mężczyzn; = कुरती.   

अंगा m. długa koszula (lub płaszcz) noszona przez mężczyzn

अंगूठा [S अङ्गुष्ठ] m. 1) kciuk; 2) paluch u stóp. 

अंज़ाम m. 1. koniec, zakończenie, wypełnienie; अंज़ाम देना - wykonać działanie; skończyć, wypełnić 2. skutek, rezultat; मालूम है आपको, उसका अंजाम क्या होगा? Czy wie pan, jaki będzie tego rezultat? 

अंतःस्रावी [S] adj. biol. wewnątrzwydzielniczy, endokrynologiczny.   

अंतड़ियां ż. lmn. wnętrzności, = आंतें.

अंदेशा [P] m. obawa, niebezpieczeństwo, zagrożenie, np. विभिन्न बीमारियों के फैलने का ~ रहता है – Istnieje zagrożenie rozprzestrzeniania się różnych chorób 

अंसपेशी ż. anat. mięsień klatki piersiowej

अकड़ m. upór; uparta postawa, obstawanie przy swoim. 

अकलाना [A] adj. intelektualny. 

अकारथ adj. bezużyteczny, zbyteczny; syn. बेकार, S व्यर्थ, A फ़जूल, फ़िज़ूल.

अक्षुण [S अक्षुण्ण] adj. niezakłócone; niezmienne. पर्यावरण को ~ रखना zachowywać przyrodę w stanie niezakłóconym; chronić środowisko naturalne.  

अक्सीर [A] efektywny, skuteczny; por. H अचूक.; por. असर

अखरोट [S अक्षोट] m. orzech włoski; काग़ज़ी ~ papierówka. Por. गिरी.  

अगवानm. wysłannik; osoba przyjmująca gościa.

अगवानी [S *अग्रेगमनी] ż. wyjście na powitanie, podjęcie (gościa); wyjście przez stronę panny młodej aby powitać pana młodego i jego orszak podczas procesji ślubnej.

अगुआ [U] m. lider; przewodniczący; przewodnik; H नेता; por. सदर

अगुआई ż. przewodniczenie, kierownictwo (w jakimś działaniu); ~ करना kierować, przewodniczyć (w jakimś zadaniu bądź działaniu).

अग्नाशय [S अग्नि + आशय] m. anat. trzustka.

अचंभा m. zdumienie; अचंभे का zdumiewający; niezwykły. ~ होना, अचंभे में आना zdumieć się, zadziwić się. अचंभे में डालना zadziwić (kogoś). 

अचूक [H] adj. bezbłędny, trafny, dokładny; skuteczny.

अजायब-घर [U] m. muzeum, S संग्रहालय.

अज़ीज़ [A] adj. drogi, kochany; krewny; bliski; ~ -ओ-अक़ारिब [U] rodzina i bliscy. 

अटकल पच्चू na chybił trafił.

अटकल लगाना zgadywać (na ślepo, na chybił trafił). Por. ताड़ना, भाँपना. 

अण्डाकार adj. bot. (o liściach) jajowaty.

अतिरिक्त [S] adj. wykraczający ponad resztę: dodatkowy.

अत्याचार [S.] m. zbrodnia;  przestępstwo; przekroczenie prawa (naturalnego i stanowionego).

अदना adj. niski, marny; por. घटिया.

अदब [U] - 1) kultura, dobre wychowanie; ucywilizowanie, kultura miejska; 2) literatura piękna; ~ कौम - warstwa ludzi cywilizowanych / kulturalnych / wykształconych; उर्दू ~ – ludzie wykształceni w literaturze urdu.

अदल-बदल m. wymiana, por. हेर-फेर.

अदायगी [A. adā P. gī] 1. należność, należna opłata; spłacanie należności.

अदालती कार्रवाई [U] / कार्यवाही [H] ż. postępowanie sądowe.

अदीब [A] –kulturalny (?). Por. अदब. 

अधकचरा niedojrzały.

अधिक [S] adj. dodatkowy; adv. więcej; por.  S अतिरिक्त 

अधिनियम  [S] m. ustawa.  

अधिनियम m. [S] ustawa, ang. act.

अधिनियमित करना uchwalić (ustawę), ustanowić prawo. पहला पेटेंट कानून 1623 में अधिनियमित किया गया था pierwsze prawo patentowe zostało uchwalone w 1623 roku.

अधिवेशन [S] m. posiedzenie, sesja. H बैठक, U इजलास.

अधेला m. mała miedziana moneta o wartości ½. Patrz: धेला.

अध्येतावृत्ति [S] ż. członkostwo akademickie w instytucie naukowym (z otrzymywanym honorarium / stypendium. 

अनबन ż. niedobra relacja (między ludźmi żyjącymi razem lub powiązanymi),  nieukładanie się w relacjach; niezgoda, nieporozumienie; skłócenie.

अनाड़ी adj. niedoświadczony (np. w danej pracy); nieporadny.

अनाथ [S] m. sierota. U. यतीम.

अनाप-शनाप m. nonsens.

अनिगमित [S] niekorporacyjny.

अनुभाग [S] m. departament, oddział; pododdział (w obrębie विभाग) ~ अधिकारी – section officer; व्यय ~ Dept. of Expenditure.

अनुमति [S] ż. zgoda.

अनुसूचित जाति [S] ż. kasta bądź mniejszość etniczna zamieszczona w specjalnym rejestrze, podlegająca szczególnej ochronie prawnej; ang. scheduled cast.

अनुसूची [S] m. wykaz, rejestr, spis lub lista będąca dodatkiem (apendyksem, aneksem) do głównego dokumentu bądź publikacji; ang. schedule.

अन्वीक्षण [S] m. badanie mikroskopowe; skrupulatne badanie; dociekanie, dochodzenie.

अन्वेषण [S] m. 1. poszukiwanie; dochodzenie, np. केन्द्रीय अन्वेषण ब्यूरो centralne biuro dochodzeniowe. 2. badanie naukowe.

अपच[S] m. niestrawność; syn. S.अजीर्ण, U. बदहज़मी.

अपराध [S.] m. przestępstwo; ciężkie wykroczenie. Por. अत्याचार.

अपशिष्ट [S.] m. lmn. odpady.

अपील [E apeal] ż. apelacja, odwołanie się (od decyzji, फैसला के विरूद्ध).  

अफ़साना [P] m. 1) historyjka; 2) opowieść romantyczna; 3) romans.

अफ़साना-निगार (brak w słownikach) pogardliwie: ci, co tworzą romanse / afery (zwykle seksualne). 

अबेर होना być opieszałym w wykonywaniu pracy; robić coś dłużej niż to się robi; अबेरे हो जाना - ts. (Godan) 

अभिकर्ता [S.] m. menedżer; agent (firmy itd.). por. प्रबंधक, प्रभारी.

अभिजात-वर्ग [S] m. arystokracja.

अभियान [S] m. kampania (wyborcza itd.); akcja (społeczna, propagandowa itd.).

अमल m. 1) działanie; akcja; operacja; 2) zastosowanie (środka), uskutecznienie; działanie na coś, wpływ; ~ में आना (o przepisie, prawie) zacząć obowiązywać; (o wyroku, decyzji sądu) uprawomocnić się; ~ में लाना użyć, zastosować; posłużyć się (czymś). 

अमलदार [U] m., adj. mający możliwość działania / władzę: 1) urzędnik administracji; 2) urzędnik podatkowy. 

अमलदारी [U] ż. władza, zakres władzy.

अमला [U ] zespół pracowników(?).

अमानत [A > P] ż. depozyt, rzecz pozostawiona w depozycie, zastaw; (को) ~  रखना zdeponować. अमानत घर m. magazyn depozytowy. अमानत राशी ż. zdeponowana kwota. अमानत-ख़ाना [P] m. depozyt, miejsce, gdzie się deponuje przedmioty. अमानतदार [P] ten, komu powierza się zastaw. = बेली. Por. बेलर [E bailer].

अमानी ż. dosł. nieuznanie; 1. konstrukcje budowlane wykonane bez zezwolenia; 2. działalność bądź rzecz niekontrolowana lub nieregulowana; 3. grunt, który nie jest w rękach prywatnych (gminny, państwowy)

अरसा [U] okres; कितना अरसा? przez jak długi czas?

अर्ज़ी [P.] ż. podanie, S. निवेदन, प्रार्थना; por. दरख़्वास्त

अर्ज़ी [U عرضی] podanie. Por. U दर्ख्वास्त.    

अर्ज़ीदावा [P.] m. petycja (prośba) przedłożona w sądzie;

अर्थव्यवस्था [S.] ż. gospodarka.

अर्दली [E. orderly] pomocnik do usług. Syn. चपरासी, नौकर.

अल्पना ż. sztuka sypania obrazów, wzorów, mandal itd. z kolorowego proszku zwanego rangoli (zwykle sypanych podczas świąt diwali itd. przy wejściu do domu itd.), सुख-सज्जा.     

अवधारणा [S] m. idea (np. zawarta w sztuce, przekazywana w tekście literackim itd.). 

अवशेष [S.] m. resztki; odpady, औद्योगिक ~ odpady przemysłowe.

अशुभ [S], असुभ [H] niepomyślny; wróżący niepowodzenie. 

असर [A] m. wpływ, oddziaływanie.

असला [S अस्त्र, ale używane w U.] broń. syn. H हथियार.

असामी [A, l.mn. odइस्म ‘imię’] ż. - 1. osoba, jednostka; strona (której dotyczy dana sprawa); 2. klient; 3. dzierżawca; dzierżawca ziemi; 4. lokator (domu, mieszkania) 5. .zatrudniony; służący;  हजारों आसामियां खाली पड़ी हैं – (Godan) są tysiące wolnych rąk do pracy; 6. poddany zamindara; dawn. chłop pańszczyźniani, osoba zobowiązana do służenia; ~ बनाना wykorzystać (kogoś), oszukać; बड़ा ~ bardzo przydatna osoba (do jakiegoś szczególnego celu); dobry klient.   

असुभ = S अशुभ.

असेंबली [E assembly] ż. zgromadzenie; rada.

अस्थि पंजर [S] m. anat. szkielet.

अहम [A] ważny.

अहमतरीन adj. najważniejszy: bardzo istotny (np. o różnicy).

आ ā

आँख, आँखें ż. oko, oczy.

आँच ż. 1) palący się ogień (palnika, kuchenki itd.);  2) żar; 3) błyszczenie, rażenie; 4) przen. trudności, kłopoty; ból, cierpienie (rozłąki itd. z ukochaną osobą itd.).  ~ खाना być rozgrzewanym (np. o metalu podczas obróbki, płynie itd.); rozpalać się w gniewie. सांच को ~ क्या? prawda nie boi się ognia. 

आँत ż.  1) lmn. आँतें kiszki; 2) anat. jelito; छोटी आँत jelito cienkie; बड़ी आँत jelito grube.  

आंत्रपुच्छ [S अन्त्र + पुच्छ] m. anat. wyrostek robaczkowy.

आड़ [Drav] ż. 1) zasłona; 2) miejsce zasłonięte, ukrycie; kryjówka; miejsce schronienia; 3) przeszkoda. (की) ~ में pod zasłoną; pod osłoną; pod pretekstem; w przebraniu.  ~ में आना przyjść jako ktoś inny, podając się za kogoś innego; ukrywać się. Przykład: िकवाड़ की ~ में खड़ी थी stała zasłaniając się za skrzydło drzwi.  

आधासीसी ż. med. migrena. Por. मिगरी.   

आयकर [S] m. podatek dochodowy.

आयकर विवरणी [S.] ż. zeznanie podatkowe, deklaracja o dochodach.

आयात [S] m. import.

आयुक्त [S] m. ang. comissioner

आयोग [S] m. komisja.

आरज़ी, आरिज़ी, आर्ज़ी [A, tylko U عارضی] adj. 1) czasowy; tymczasowy;  kilkudniowy, चंदरोज़ा; 2) niestały, नापायदार. Ant. मुस्तक़िल.

आराम [S > P] m. odpoczynek, spoczynek; wytchnienie; ulga; 2) wygoda, luz; 3) ulga w chorobie,  poprawia zdrowia. ~ से na luzie, spokojnie, bez pośpiechu (np. prowadzić pojazd, pracować, mówić).    

आरी ż. piła (do piłowania drewna itd.). Por. मूठ. 

आरोपी [S] m. oskarżony; por. अभियुक्त, मुलज़िम; संदिग्ध. 

आर्थिक स्थिति [S.] ż. sytuacja finansowa.

आवाज़ [P, HU] ż. głos;  S स्वर 

आस्तीन चढ़ाना zakasać  / podwinąć rękawy

आहार [S] m. pokarm, pożywienie; ~ करना odżywiać się; por. भोजन, खाना.

आहार नली [S] ż. anat. przełyk.   

इ i

इंतकाम [A] m. zemsta. ~ कार्रवाई działania mające na celu zemstę. 

इंतहा, इंतिहा  [A] ż. 1) koniec; ostatnia granica; 2) ekstremum, przesada. 

इंतहाई, इंतिहाई [A] adj. w stopniu granicznym, skrajny; przesadny.  

इंधन [S] m. paliwo.

इज़दिवाजी [U] adj. cywilny, związany z małżeństwem; इज़दिवाजी हैसिअत का दफ़्तर [U] Urząd Stanu Cywilnego.

इजलास [A] m. posiedzenie (sądu, komitetu, komisji itd.); sesja. H.बैठक, S.अधिवेशन.

इज़हार [U] m. zeznanie, świadectwo; ~ तहरीरी zeznanie na piśmie.

इजारा [A.] m. 1) umowa lizingu, najmu bądź dzierżawy. 2) dom wzięty w najem; dzierżawiony grunt; 3) prawo wynikające z kontraktu; monopol.

इधर tutaj, w tym kierunku; tędy; ~ से tędy.  ~ उधर tu i tam, we wszystkie kierunki. Por. यहाँ. 

इबारत ż. 1)  tekst. 2) pismo, (U) दरज-ज़ेल ~ को ग़ौर से पढ़िये । Proszę uważnie przeczytać poniższy tekst.  हाथ से लिखी ~ पढ़ना आसान है। Tekst napisany odręcznie czyta się łatwo. Por.  तहरीर. 

इबारत[A > P] 1) artykuł, esej; 2) struktura zdania; 3) dykcja, styl mówienia

इमकान (امکان, lmn. इमकानात) ż. możliwość. Por. मुमकिन.  

इमकानात [lmn.od इमकान, por. też मुमकिन] możliwości. कई ~ थे było kilka możliwości / możliwych wariantów wydarzeń. 

इरादा [A] m. zamiar (np. podtrzymania umowy).

इरादा [A] m. zamiar (robienia czegoś), postanowienie, intencja

इशारा करना wskazywać (na coś); dawać znak, skinąć. 

इश्तहार [A] m. ogłoszenie; obwieszczenie, reklama. 2) plakat; broszurka, ulotka.

इस्तिवाजी हैसियत [U] stan cywilny. = [S] वैवाहिक स्थिति.  

इस्तीफ़ा [A] m. rezygnacja ze stanowiska, poddanie się do dymisji; abdykacja. ~ देना. zrezygnować ze stanowiska itd.

ईख, ऊख [S इक्षु] ż. trzcina cukrowa. Por. गन्ना. 

उu

उँगली, अंगुली (lmn. उँगलियाँ) [S अंगुलि] ż. palec.

उखाड़-पछाड़ ż. 1) kryzys; trudna sytuacja; 2) rozprawienie się z kimś, wyniszczenie, wytępienie; wyludnienie; zdrada. 

उगाही [S. udgrāhitā] ż. pobieranie opłat, czynszu itd., 2. wpływy. 3. ang. payment by instalment. टावर कंपनी आईसीएल के नाम पर करोड़ों रुपये ~ करने के आरोपी.

उच्चायुक्त [S] m.

उतावली = 1. जल्दबाजी; अधीरता. 2. łatwo histeryzująca kobieta; awanturnica; def. जलदी मचानेवाली स्त्री.

उतावली emocjonowanie się; बहुत ~ करने से भी काम बिगड़ जाता है। (Godan) Zbyt duże emocjonowanie się wszystko psuje

उत्पीड [S.] m. ucisk; syn. दबाना, पेरना; कुचलना; जख्म.

उत्पीडक [S] m. oprawca.

उत्पीडन [S.] m. opresja; napastowanie; दबाना, सताना, जुल्म करना.

उत्सर्जन [S.] emisja (np. gazów).

उद्गार [S उद् √गृृ wyrażać słowem] 1) swobodne wyrażenie swoich uczuć, myśli itd.; 2) wyrażenie mocnych uczuć.  हृदय के सच्चे ~ szczere wyznania serca. 

उद्बिलाव m. wydra.

उद्यम पूँजी ż. kapitał zakładowy, inwestycja.

उद्योग [S] m. przemysł.

उधर tam, w tamtym kierunku; tamtędy. Por. वहाँ.  

उधार [H] m. pożyczka; ~ मांगना pożyczać; ~ लेना pożyczać; kupować na kredyt; उधार खाना żyć na kredyt.

उप [S. upa-] vice; por. डिपटी, नाइब

उपजंघिका [S] ż. anat. fibula, kość strzałkowa; por. पिंडली की हड्डी.

उपनिवेश [S.] m. kolonia (jakiegoś państwa).

उपनिवेश-वाद [S.] m. kolonializm.

उपबंध [S] m. klauzula; warunek; zgoda

उपबंध m. (leg.) provision, np. कंपनी अधिनियम के उपबंधों के तहत कार्रवाई शुरू हुई.

उपर्युक्त powyższy.

उपायुक्त [S] m. ang. deputy comissioner. Przykład:  ~ ने  सफ़ाई  व्यवस्था  का  जायज़ा लिया DC dokonał przeglądu (kontroli) systemu sanitarnego. Por. आयुक्त.

उपास्थि [S उप + अस्थि] ż. anat. chrząstka. 

उबटन m. pasta do wcierania w ciało w celach higienicznych, wcierana zwykle przed kąpielą w celu zmiękczenie skóry.

उरुसंधि [S] ż. pachwina.

उरोस्थि [S उरस् + अस्थि] ż. anat. mostek.  

उलट-पलट, उलट-पलट przemiana; obrót, przewrót, zmiana.

उलटा adj. 1) odwrotny; opaczny; przeciwny, niewłaściwy; 2) adv. odwrotnie, na opak ; ~सीधा करना robić coś źle (dosł. krzywo i prosto). 

उल्टा adj. odwrotny; उल्टे पैरों लौटना zawrócić natychmiast (w popłochu itd.). 

उल्टी ż. wymioty.

उल्व द्रव [S] m. wody płodowe, płyn owodniowy. 

ऊख ż. trzcina cukrowa, = ईख. Por. गन्ना. 

एe

एकमत [S.] m. jednomyślny.

एड़ी ż. pięta

ऐ ai

ऐंठना p. wyłudzić, oszukać (wyciągnąć od kogoś pieniądze); wydębić. 

ऐंबुलेंस [E.] m. ambulans.

ओo

ओछा adj. pusty, próżny; płytki; 2) trywialny małostkowy; 3) absurdalny; 4) bezwartościowy, zdegradowany, nędzny; ~ पड़ना - okazać się nieskutecznym, chybić. 

ओर ż.  strona, kierunek की ~ w stronę, w kierunku.

ओहदा [A] m. stanowisko w pracy; stopień, pozycja służbowa. ~ पाना zdobyć stanowisko, wejść na stanowisko.  

औ au

औक़ात [A, l.mn. od वक़त] ż. sytuacja, sytuacja życiowa; warunki; okoliczności. 

औरत [A > P] ż. kobieta; żona. 

क ka

कंकल m. szkielet; kościotrup; por. अस्थि पंजर   

कंगूरा [P] m. 1) stożek; wieżyczka; piramidka; 2) grzebień (koguta); czubek (ptaka); 3) klejnot lub ozdoba w koronie; 4) parapet. Por. गुबंद. 

कंगूरेदार [P] adj. 1) bot. (o liściach) stożkowaty i rozgałęziony; lancetowaty. 2) ozdobny. 

कंठमणि [S कंठ + मणि] m. anat. jabłko Adama 

कंडरा m. ścięgno. 

कंधा [S स्कन्ध] m. ramię; bark.   

कंधा m. bark; ramię 

कंपनी [E.] ż. przedsiębiorstwo, firma.

कचरा m. odpady.

कछनी ż. dhoti (धौती) zawiązywane krótko tylko do ud; krótkie dhoti; ~ काछे adv. z zawiązanym kaćhni. Por. काछ, काछनी.  

कटना m. skaleczenie 

कटावदार adj. bot. (o liściach) postrzępiony. 

कटि [S] ż. anat. talia. कटिपरक कशेरुकाएं lumbar vertebrea

कतर-छाँट ż. przycinanie i dobieranie (materiału przez krawca). 

कतर-ब्योंत [H. कतरना+ ब्योंतना] ż. 1) wycinanie ubrania z materiału; por. कतर-छाँट. 2) cięcie kosztów (w firmie itd.), zmniejszanie wydatków; robienie oszczędności; oszczędne gospodarowanie;  3) kombinacja finansowa, polegająca na zmniejszeniu wydatków, aby zabrać część pieniędzy przeznaczonych na pewien cel dla siebie; przekręt finansowy. Por. काटछाँट; उलटफेर, हेरफेर. ~ करना wycinać ubranie z materiału; ciąć koszty; oszczędnie gospodarować dysponowanymi pieniędzmi, aby starczyło bądź aby oszczędzić. Przykład: ऐसी ~ करो कि इतने ही में काम बन जाय Tak gospodaruj, żeby to wystarczyło do przeprowadzenia działania. बाज़ार से सौदा लाने में नौकर कुछ न कुछ ~ करते हैं । Służący przynosząc zakupy trochę na tym oszczędza dla siebie. ~ से oszczędnie; wydając pieniądze w sposób przemyślany; kombinując. वे ऐसी ~ से चलते हैं कि थोड़ी आमदनी में अपनी प्रतिष्ठा बनाए हुए हैं । On tak sprytnie gospodaruje, że mając tak małe dochody, wciąż zachowuje wysoką pozycję.      

कतर-ब्योंत करना 

कतरना 1) ciąć; wycinać (np. z papieru); 2) przen. przerywać komuś, kto mówi. 

क़तल, क़त्ल [A] m. zabójstwo. = S हत्या. 

कत्लो-गारत- morderstwo; कत्लो-गारत की किसी नई वारदात? Czy jakiś nowy przypadek morderstwa?

कदम [A) m. krok; H. पग.

कदर, कद्र [A] m. uznanie, wzgląd; docenienie; ~ करना, doceniać, liczyć się (z kimś, czymś, z czyimiś słowami), szanować; = H. मान. 

क़दीम, क़दीमी [A qadīm + P -ī] adj. starożytny, starodawny; historyczny. = S प्राचीन

कनपटी ż. skroń; obszar między skronią a uchem

कनपेड़, कनपेड़ा m. zapalenie węzłów chłonnych, opuchnięcie między uchem a gardłem  

कनफेड़े med. świnka (choroba). 

कनालm. miara gruntu pod zabudowania używana w Pendżabie (indyjskim i pakistańskim) i Harijanie wynosząca 20 मरला i 12 बिस्वा (5,445 sq ft)

कन्नी काटना 

कबरा adj. taki, który ma kropki lub plamki innego koloru: łaciaty, nakrapiany, pstry, pstrokaty. कबरी (o krowie itd.): pstrokata.

क़बीला [A] m. 1) szczep; klan; 2) grupa ludzi zorganizowana na obrzeżach cywilizowanego społeczeństwa; 3) osada(?). 

कभी-कभार od czasu do czasu.

कभी-कभी czasami; por. कभी-कभार

कम-अज़-कम [U] adv. przy najmniej, = H कम से कम.

कमज़ोर [P कम + ज़ोर] adj. słaby; bez siły; S दुर्बल. 

कमर [A] m. talia; S. कटि, कटिभाग.

कमर m. talia, pas, biodra 

कमसेकम przy najmniej

कमाल [A] adj. dziwny, niezwykły; H अनोखा

करकट m. =  कतवार m. odpad, pozostałość, coś odciętego; śmieć. Por. कूड़ा, कचरा

करमm. najmniejsza miara gruntu używana w Pendżabie i Harijanie, 5, 6 stóp; por. मरला, कनाल, किल्ला, बीघा,

क़रार [A] m. porozumienie; wspólne ustalenie, zatwierdzenie propozycji; umowa; def.  प्रस्ताव ही  स्वीकृति के उपरांत क़रार बनता है। 'Po przyjęciu wstępnej propozycji następuje umowa' परस्पर ~ wzajemne porozumienie, umowa.

क़र्ज़ (A, U) m. dług; kredyt; H. (> U) कर्जा; ~ उठाना zadłużyć się, brać kredyt; ~ उतारना / ~ अदा करना / ~ चुकाना - spłacić dług / kredyt; ~ काढ़ना zaciągnąć kredyt;  ~ लेना wziąć pożyczkę; ~ खाना żyć na kredyt (= उधार खाना); por. H. उधार; 

कर्ज़दार adj. dłużny; m. dłużnik.  

कर्मचारी [S.] m. pracownik, zatrudniony; urzędnik.

कल ż. maszynka (mała maszyna); रुई दबाने की ~ ....

कलसा [S कलश] m. 1) dzban na wodę; 2) zaokrąglona kopuła zwieńczająca świątynię. ~ थापन करना postawić w świątyni przed bóstwem dzban z wodą z dwiema gałązkami świętego drzewa. 

कलाई ż. (lmn.कलाइयाँ) nadgarstek. 

कली ż.  trójkątna łatka podszywana w strojach (zwykle w koszuli कुर्ता, अँगरछा), aby wzmocnić ich pewne części. Por. छहकलिया. 

कलेजा m. 1) wątroba 2) przen. żywotne organy; to,co żywotne, czujące.

कशेरुका [S] ż. anat. vertebrea, kręg kręgosłupa. = रीढ की हड्डी; वक्षीय कशेरुकाएं [S] anat. kręgi piersiowe; कटिपरक कशेरुकाएं lumber vertebrea. 

कसक 1) uporczywy ból; 2)  ostry / nagły / kujący ból z boku; ból serca. 3) fig. współczucie, miłosierdzie; 3) rozgoryczenie, żal; uraz (psychiczny). 

कसम [A] m. przyrzeczenie; obietnica; S>H सौगन्ध 

कसर [A] m. słabość, ułomność; H. कमी. por. कसूर.

कसरत[A] m. gimnastyka; ćwiczenie fizyczne; SH व्यायाम

कसूर [A] m. wina; S दोष; बेकसूर niewinny. 

क़हक़हा [A.] m. gromki śmiech; ~ उड़ाना/ मारना, लगाना/ लेना- wybuchnąć gromkim śmiechem; वहां एक ऊंचा क़हक़हा लगा दो तो सब दम साधकर टुकुर-टुकुर मुंह देखने लगेंगे। Gdyby tam ktoś ośmielił się wybuchnąć gromkim śmiechem, to wszyscy zamarliby w bezdechu gapiąc się na siebie bezradnie (tj. taki tam panował terror)

काँख m. pacha

कागज़ [A] ż., lm. कागज़ात 1. papier. 2. dokument. Por. दस्तावेज़, [S.] प्रपत्र

काछ m. 1) dhoti (धौती) lub कछनी; 2) koniec dhoti wetknięty z tyłu na wysokości talii;  3) krótkie spodenki, lub dhoti zawiązane jak krótkie spodenki; szorty; majtki.  

काछना 1) zakładać lub nosić कछनी; 2)

काट-छाँट [H. काटना + ब्योंतना] ż. 1) podcinanie; przycinanie (materiału, drzew owocowych itd.); 2) gospodarność, ekonomiczne gospodarowanie. ~ करना cz. 

काटा 1) adj. ugryziony; 2) m. ugryzienie; ukąszenie. Por. डंक.

कान [S कर्ण] anat. m. ucho, uszy.

क़ानून [A] m. prawo 

क़ानून [A] m. prawo; क़ानूनी तौर से prawnie; legalnie.

काम m. praca. घर के  ~  धंधे różne prace w domu / gospodarstwie domowym. Por. धंधा. 

काम-काज m. działalność (firmy, przedsiębiorstwa).

कामयाबी [P] ż. osiągnięcie celu działania, sukces.  

क़ायम मुकाम [U] m. stałe miejsce (np. zamieszkania). 

कारनामा [P] m. zapis czynów: kronika, historia.

कारोबार [P] m. działalność gospodarcza.

कालिख m. czarność: 1) czarna plama; 2) sadza; 3) atrament; 4) czarne znamię na ciele; 5) przen. skaza (np. rodu), osoba przynosząca wstyd lub zniesławienie rodzinie / rodowi / społeczności. Por. कलंक, कलौछ, कलौस, कालिमा. मुँह में ~ लगाना wystawiać kogoś na pośmiewisko; नाम पर ~ लगाना oczerniać kogoś, szkalować, obsmarowywać. 

काहे को pot. reg. 1) Dlaczego? Po co? 2) czy przypadkiem? Przykład: तुम यहां ~ आया? Po coś tu przyjechał?

किलकारी ż. piskliwy płacz (np. noworodka); pisk. ~ मारना piszczeć, płakać. 

किल्ला m. miara gruntu pod obszar mieszkalny, wynosi, wynosi ok. 4-6 बीघा w zależności od rejonu w Pendżabie.

किवाड़ D] m. 1) skrzydło drzwi; jedna połowa wrót; 2) drzwi; wrota; brama. ~ देना / भिड़ाना / लगाना przymykać lub zamykać oba skrzydła drzwi ze sobą; zamknąć bramę. Por. U दरवाज़ा. 

कीचड़ m. błoto. ~ मलकर adv. zabłocony. ~ मलकर चला जाना wejść (do pomieszczenia) z  zabłoconymi nogami/ butami.

कीड़ा [S कीट] m. robak (ogólna nazwa wszelkiego robactwa, w tym również małych latających owadów, szkodników i pasożytów). कीड़े लगना być robaczywym; być zarażonym przez pasożyty; 

कुड़की (Godan) = कुर्की; किस पर ~ नहीं आयी kto nie miał komornika na głowie?

कुत्ता [S. कुक्कुर] m. pies.

कुदाल m. 1) motyka; 2) graca (do pielenia i okopywania ziemi).  

कुर्कनामा m. dokument nakazujący zajęcia mienia przez komornika. 

कुर्की (T + -ई) 1) oficjalne (sądowne) zajęcie mienia dłużnika bądź przestępcy, który się uchyla się spłaty zadłużenia, zapłacenia kary, bądź się ukrywa; zajęcie przez komornika (माल- असबाब की ~ ); 2) tymczasowe zajęcie mienia przez zamindara (właściciela ziemskiego) do czasu rozstrzygnięcia sprawy (też कच्ची ~). ~ उठना znieść zajęcie mienia, oddać tymczasowo zajęte mienie; ~ बैठाना zająć mienie; ~ ले जाना dokonać egzekucji na podstawie nakazu zajęcia mienia. Por. ज़ब्त, ज़ब्ती.  

कूड़ा-करकट m. odpady, śmiecie;  प्लास्टिक के कूड़ा-करकट odpady plastiku; przykład: सरकार ने पॉलिथिन जैसे प्लास्टिक के कूड़ा-करकट को सही ढ़ंग से सही स्थान पर गिरवाने के आदेश दिए।

कूल्हा m. - biodro; staw biodrowy.

केहुनी, कोहनी ż. łokieć.

कोठी ż. pole (na szachownicy).

कोल्हू m. 1) prasa do tłoczenia oleju lub soku (np. z trzciny cukrowej); 2) met. człowiek tępy, niezauważający innych.   

कोहनी ż. łokieć. 

क्रियाविधि [S] ż. procedura; por. कार्यवाही, कार्रवाई.

क्वचित [S क्वचित्] gdzieniegdzie.

क्षतिपूर्ति [S] ż. rekompensata za poniesione straty, PU हरजाना.

खkha

ख़ज़ानची [P] m. skarbnik; kasjer.

खतमा m. obrzezanie chłopca, usunięcie napletka.

ख़तरा [A] m. niebezpieczeństwo; ~ मोल लेना narażać się na niebezpieczeństwo, podejmować ryzyko. ख़तरे में डालना narażać (np. życie, kogoś drugiego, siebie itd.) na niebezpieczeństwo. खतरे की हालात ż. stan zagrożenia; sytuacja nadzwyczajna, ang. emergency. खतरे की जंजीर łańcuch bezpieczeństwa.  

खपत ż. 1) popyt, konsumpcja; zapotrzebowanie (rynku); adj. skonsumowany; 2) sprzedaż; wyprzedaż; adj. wyprzedany 3) dopasowania, dostosowanie, adaptacja. उसकी इस जगह में अच्छी ~ है on do tego miejsca się dostosował; on znalazł sobie tutaj dobre miejsce. 

खरीद फरोख़्त [P farokht] kupowanie i sprzedawanie, handel; transakcje handlowe; ang. dealings.

खरोंच zadrapanie, bruise 

ख़र्च [P] m. 1) wydatek; 2) wydatki, koszty; 3) debet, obciążenia konta bankowego; ~ में लिखना wpisać w koszty / straty; ~ आना wydać, mieć wydatek; ~ उठाना ponosić koszty, utrzymywać; ~ करना wydawać; ~ पड़ना być należnym do zapłaty; ~ होना spędzić (np. czas), zostać użytym. 

खलार reg. (Bihar) nisko położony teren. = खलेटी.  

खलेटी ż. nisko położona łąka; nisko położony teren, = खलार. Przykład: अब वह खेतों के बीच की पगडंडी छोड़कर एक ~ में आ गया था, जहाँ बरसात में पानी भर जाने के कारण तरी रहती थी। (Godan) Teraz zszedłszy ze ścieżki między polami wszedł na łąkę, na której  utrzymywała się wilgoć spowodowaną gromadzeniem tu wody w porze deszczowej.    

खसरा m. med. odra(?).

खाँचा m. kosz spleciony z gałązek, kawałków bambusa itd. (służący w gospodarstwie do noszenia plew, paszy, siana, chrustu itd.).  

खाज [D, kharju] m. med. 1) swędzenie skóry, wypryski skórne; 2) świerzb; 3) egzema. 

खाट m. łóżko. ~ डालना rozścielać łóżko. 

ख़ातिर [A] ż. to, co dzieje się w myśli: 1) szacunek, respekt; zadbanie, uwaga, zaopiekowanie się; 2) zajęcie się gościem, goszczenie. ~ होना zostać uszanowanym, zostać ugoszczonym  itd. Przykład: भोला की आज जितनी ~ हुई,  और कभी न हुई होगी। (Godan) Takiej gościny, jaką dzisiaj otrzymał Bhola, zapewne nigdy wcześniej nie miał.      

ख़ाना m. pole (w warcabach, grach planszowych), =वर्ग, घर, कोठी.

खाना p. 1. jeść; 2. m. jedzenie. 

खाना-तलाशी ż. przeszukanie; पुलिस ने उसकी खाना-तलाशी भी ली (Godan) policjant go przeszukał.

ख़ारिज [A.] wyłączony, wyeliminowany; odrzucony (np. sprawa w sądzie); wygasły (np. o postępowaniu administracyjnym).

खालिस [A] adj. czysty; ~ शराब czysty alkohol.

खास तौर परadv. zwłaszcza, szczególnie.

खिलाड़ी m. gracz; sportowiec. 

खींचना p. 1) ciągnąć; 2) wyciągnąć; 3) przyciągać (np. kogoś do siebie, obiekt); 4) naszkicować, narysować (linię, obraz); 5) zrobić (zdjęcie, तसफ़ीर), sfotografować.  

खींचा-खींचा będący w dużym napięciu /stresie. Przykład: वे लोग भी खींचे-खींचे रहते हैं Oni też są w bardzo dużym napięciu / stresie.

खींचा-तानी ż. przepychanka, współzawodnictwo, wyścig szczurów. 

ख़ुतबा [A خطب ] ż. isl. 1) zbiorowa modlitwa w intencji prawowitego władcy (kalifa, patrz: खलीफ़ा) odprawiana po namazie (patrz: नमाज़) w każdy piątek oraz w id (patrz: ईद) i poprzedzona kazaniem; 2) kazanie; pouczenie religijne; wykład; 3) wstęp / inwokacja książki.   

खुतूत (lp. खत), lmn. ż. korespondencja, listy. 

खुतूत नवीसी [A] ż. pisanie listów, korespondencja pisemna.

खुदकुशी [U] ż. samobójstwo, H. आत्महत्या.

खुदातरस [P] adj. tęskniący za Bogiem, pobożny.

ख़ुराक़ [A] ż. 1. dieta; 2. dawka (np. lekarstwa); 3. prowiant.

खुल्लम [S] m. ulica. ~ खुल्ला, ~ खुल्लम adv. na widoku publicznym, otwarcie, publicznie. 

खुशकी, ख़ुश्की [P] ż. 1. suchość; susza; 2. suchy teren, pustynia.

ख़ुशामद [P] m. schlebianie; słowa lub czyny, których celem jest przypodobanie się komuś. 

खून-खराबा [P] m. rozlew krwi, krwawa bijatyka. 

खोजी m., adj. poszukiwacz, poszukujący; badacz. ~ कुत्ता m. pies (policyjny itd.) używany do tropienia.  

खोपड़ी ż. czaszka

ग ga

गज़ी m. ręcznie uszyte grube ubranie lub materiał (= गाढ़ा).

गठरी ż. opakowanie.

गफ़ adj. gęsty, zbity (np. o ubraniu), anty. झीना.

गमला m. 1) doniczka; szeroki garnek zwykle służący jako doniczka. 2) nocnik (zwykle zrobiony z gliny).

गरदन ż  szyja, kark; por. गला.

गरी, गिरी ż. bot. 1) migdał; rdzeń nasienia; 2) orzech 3) jądro, rdzeń; miazga (nasienia); ang. kernel; 4) miąższ (owocu itd.). ~ का तेल olej z orzecha kokosowego. Por. मग़ज़; por. बादाम; por. गुठली.  

गरूर m. duma; ~ से फूलना być rozpieranym przez dumę. ~ से इसना फूल उठा है मानों यह सारा उत्सव उसी के पुरुषार्थ से ही हो रहा है (Godan) Tak go duma rozpierała, jak gdyby to całe święto było skutkiem jego pracy.   

गर्भाधान [S गर्भ + आधान] m. biol. zapłodnienie, koncepcja. 

गला [S गल] m. gardło 

गश्त [P.] ż. nocna warta obchodowa policji, H. दौरा.

गागर m. dzban na wodę. ~ में सागर dużo powiedziane w kilku słowach: treściwa wypowiedź, dobre ujęcie obfitej treści.     

गाढ़ा 1. gęsty; mocny (np. o herbacie); ciemny (o kolorze); ciężki (o ubraniu), gęsto szyty; bliski, zażyły (o przyjaźni, wrogości), gorzki (o doświadczeniu, cierpieniu); intensywny; głęboki (o śnie); błotnisty. गाढ़ी कमाई – ciężko zapracowane pieniądze; 2. m. ręcznie uszyte grube ubranie lub materiał (= गज़).

गाल m. ż. (lmn. गालें) policzek.

गिर्दा m. nerka. 

गिलाज़त – skargi (?). Przykład: शहर की ~ दूर हो Oby problemy miasta zostały rozwiązane (?).

गुंडा m. chuligan; człowiek, który odreagowuje kompleks niższości lub swą niską pozycję w społeczeństwie chuligaństwem.  

गुंडागर्दी ż. akt kryminalny. 

गुज़र होना przetrwać w życiu, wieść dalej życie.

गुज़रगाह [P گذرگہ ] m. przejście; przejście graniczne. 

गुड़ m. melasa z trzciny cukrowej. 

गुण्डागर्दी ż. chuligaństwo; prowadzenie chuligańskiego życia. 

गुद्दी ż. kark = गरदन.

गुबंद m. kopuła (np. świątyni); sklepienie (świątyni). 

गुरदा m. nerka.

गुलछर्रा m. rzucanie kwiatów: życie pełne przyjemności; गुलछर्रे उड़ाना żyć w zbytku i przyjemnościach; żyć na wysokim poziomie materialnym. 

ग़ैरजानिब, ग़ैरजानिबदार [A, U] adj. bezstronny. 

गोंठ m. podwinięcie, które robi się wokół bioder zawiązując धोती. 

गोंद ż. 1) żywica; 2) klej. 

गोंदरी ż. leśna roślina, z której wyplata się maty. 

गोंदला m. 1) wielka नागरमोथा; 2) trawa, z której wyplata się maty, sitowie, गोंदरी.    

गोट ż, गोटी ż. pionek w warcabach i innych grach planszowych; warcab; warcaby; w warcabach jest on चपटी, tj. płaski.

गोड़ना, गोडना p. kopać motyką; gracować. 

गोता [S गोत्र] m. 1) ród; linia rodowa; 2) ród wywodzony od jednego ze starożytnych mędrców.     

गोपनीयता [S] ż. poufność. 

ग़ौर [A] m. 1) głęboka myśl, namysł, zastanawianie się; rozważanie (problemu itd.); 2) uwaga, uważna troska. ~ करना- mieć na względzie; हुकूमत इसके मुताल्लिक ~ कर रही है। Rząd bierze to pod uwagę / ma to na względzie / będzie to rozważał. ~ से uważnie, pilnie, starannie. 

ग़ौरतलब wymagający uwagi; zasługujący na uwagę. ~ यह है कि … należy zwrócić uwagę, że. 

ग्रीवा [S] ż. anat. szyja; ~ कशेरुकाएं kręgi szyjne. 

घ gha

घटिया adj. pośledni, mało znaczący; nędzny; por. अदना.

घपला m. fałszerstwo (np. dokumentów, में); ~ डालना fałszować.

घबड़ाहटż. stres; napięcie; strach;depresja; por. हड़बडी

घर m. 1. dom (odpowiednik ang. home); 2. pole (w grach planszowych, wykresie itd.), = U ख़ाना; 3. dom w horoskopie.

घरनी [S गृहिणी] ż. pani domu, gospodyni; żona: przysł.: बिन ~ घर भूत का डेरा bez gospodyni dom staje się gniazdem upiorów. 

घाव m. rana. Por. चोट, U ज़ख्म.

घिसट m. obtarcie (np. skóry). 

घुटना m. kolano.

च ca

चयन [S] m. wybór. ~ करना dokonywać wyboru.

चाप [S] m. 1) łuk; 2) anat. łuk stopy.  

चाल चलना ruszać się (w grach planszowych, szachach); = गोटी चलाना.

चालबाज़ी ż. oszustwo; manipulacja; intryga. 

चिकना adj. 1. tłusty, oleisty; obfity, sycący (o jedzeniu); 2. ciężki gliniasty; 3. gładki; 4) wyglancowany, wypucowany; 5. śliski; 6. m. tłuszcz (=चिकनापन, चिकनाहट, चिकनाई).

चिकना-चुपड़ा adj. podejrzanie przymilny, zdradliwy; na zewnątrz dobry, prawdziwy itd., a w rzeczywistości zły, fałszywy itd.

चिट ż. kwit, kwitek; rejestr. ~ लेना brać potwierdzenie, rejestr.

चिट्ठा m. 1. rachunek, lista (przychodów, wydatków, dzierżaw itd.). 2. memorandum.

चिपकना 1. przyklejać, zlepiać; przykładać (rzeczy do siebie); 2. zacinać się (np. drzwi), blokować, zatykać; 3. być czymś mocno zaangażowanym (np. w romans), nie móc się oderwać; 4. kleić się do kogoś.

चिपकू adj. osoba przyklejająca się do innych, niesamodzielna, mogąca tylko polegać na innych.

चिपचिपा adj. klejący się, lepliwy. Por. लसदार, चिपकनेवाला. 

चिपटना cz. 1. przyczepiać się (से - do czegoś); przywrzeć; 2. przytulić się, objąć; 3. zostać spłaszczonym.

चिपटा, चपटा adj.  1. spłaszczony, płaski (np. ręka, nos itd.); 2. zacięty, zablokowany, przyczepiony

चिपटाना cz. 1. powodować przyczepienie: przyklejać; przykładać do siebie blisko; kłaść coś płasko na czymś (np. na ziemi); 2. objąć, przytulić.

चिप्पी ż.  - łatka; coś przyklejonego płasko do czegoś

चिप्पी ż. naklejka; etykietka. 

चिमटना cz. wkleić; mocno się przytulić, wtulić się; przywiązywać się bardzo do kogoś / czegoś; przywiązać / przykleić się do kogoś, być na czyjeś skinięcie; napastować; चिमट रहना trzymać się blisko (kogoś, से)

चिमटा m. - szczypce. Por. चिमटी. 

चिमटाना cz. spowodować przyklejenie; mocno objąć / przytulić

चिमटी ż. - pęseta. Por. चिमटा

चिलम m. fajka, cygaro. 

चुटकुला m. 1) kawał, żart; dowcip; zabawna opowiastka; 2) śmieszna zagadka; 3) kawał, psikus, figiel, psota.

चुपड़ना cz. 1. tłuścić, oliwić; smarować (np. maszynę); okraszać (potrawę); smarować tłuszczem ciało; चुपड़ी रोटी - placek dobrze namaszczony tłuszczem; 2. lakierować (meble); 3. wygładzać; 4. niesłusznie przypisywać coś komuś (के सिर). चुपड़ी बात – spoufalone mówienie; nieszczere schlebianie; por. चिकना

चूतड़ m. pot. tyłek; चूतड़ के बल बैठना - siedzieć na tyłku. 

चेचक ospa;  छोटी ~ ospa wietrzna. 

चेप ż. 1. lepkość; 2. lepka rzecz: żywica; guma; lep (na ptaki, owady); ropa (z rany, wyciek; lepka, zagęszczona ciecz; por. गाढ़ा, लासा; लेप

चेहरा m. twarz, wygląd.

चोट ż. 1) uderzenie, cios; zranienie / uszkodzenie ciała; rana, uraz (fizyczny i psychiczny); 2) strata (w handlu itd.). ~  जमाना wymierzyć cios, uderzyć, zranić. 

चोटी ż. 1) kosmyk włosów pozostawiony na szczycie głowy (zgodnie z tradycyjnym zwyczajem bramińskim); 2) warkocz; 3) ozdoba noszona na głowie (przez kobiety); 4) czubek głowy (?); 5) grzebień (koguta); czubek (na głowie ptaków); 6) szczyt, wierzchołek góry. 

चौकी ż. 1) niskie, czworoboczne siedzenie: taboret; stołek; ławka; 2) miejsce, na którym zasiada ważna osoba (też: przenośnie, np. polityczne stanowisko, stołek); tron; 3) posterunek (policji);  punkt kontrolny straży, policji itd.; punkt kontroli granicznej. 

छँटनी ż. 1) obcięcie, okrojenie; selekcja; 2) redukcja liczby zatrudnionych, zwolnienia z pracy. 

छक्का m. grupa sześciu; szóstka (w kartach, kostkach do gry itd.). 

छछूंदर ż. piżmoszczur. 

छज्जा m. 1) okap, podstrzesze; zadaszenie budynku; 2) wystająca część budynku; balkon; 3) galeria; ganek 4) dach werandy, ganku, przedsionka. 

छटा ż. świetność; elegancja; wdzięk, piękno; por. छवि.

छटांक m. miara wagi 1/16 सेर 

छड़ ż. pręt, drąg; छड़ी. 

छड़ी ż. kij, pałka; por. छड़. 

छत्ता m. ul. 

छन्ना m. filtr (do wody itd.); por. छलनी. 

छप्परm. dach kryty strzechą.

छबीला adj. pełny wdzięku, pełny gracji; urokliwy, piękny (na sposób kobiecy, ale także o mężczyźnie); elegancik (o mężczyźnie). 

छमाही [छः+माह+ई] adj. sześciomiesięczny.

छरहरा adj. smukły. 

छर्रा m. śrut. 

छल [S] m. 1) oszustwo; manipulacja; 2) tryk, wybieg; fałszywy pretekst;  Por. धोखा, कपट, चालबाज़ी.  

छल-कपट m. oszustwo; przebiegłość.

छलकना 1) rozlać się (np. o wodzie, mleku); przelać się 2) wzbierać (o łzach). 

छलनी ż. sito, sitko. 

छलावा m. 1) wygląd, pozór; iluzja; 2) błędny ognik. 

छलिया adj. przebiegły, podstępny, chytry.  

छल्ला m. coś kolistego: 1) pierścień (zwykle metalowy); obrączka (noszona na palcu); obręcz; pierścionek lub okrągły kolczyk; 2) skręcone włosy, loki; 3) rodzaj pieśni. 

छल्लेदार mający oka tłuszczu pływające po powierzchni (np. zupy, wody). 

छहकलिया rodzaj męskiego stroju अँगरछा, w którym jest 6 कली i cztery zapinki (बंध) zapinane z boku i od spodu, tak że ich nie widać, tj. jeden płacht (पल्ला) nachodzi na drugi na klatce piersiowej, zasłaniając zapinane od spodu po jednej stronie zapinki.  

छांह, छांवż. 1) cień; przen. schronienie; 2) odcień (barwy); 3) odbicie. ~ न छूने देना nie pozwolić się zbliżyć. 

छाछ ż. maślanka.

छाती (H) ż. klatka piersiowa (zwłaszcza u kobiety); por. P सीना.

छानबीन ż. 1) przebadanie; analiza; 2) dochodzenie (w sprawie karnej), = जांच पड़ताल; 3) przeszukiwanie (= खोज). ~ करना - badać; analizować. 

छाप ż. 1) odcisk (palca, pieczątki); 2) wrażenie. Por. ठप्पा. 

छापा m. 1) odcisk; nadruk; deseń; 2) drewniana pieczęć; 3) drukarnia, drukarka, urządzenie do drukowania książek; prasa drukarska;  4) prasa (jako instytucja);  5) edycja materiałów drukowanych, wydanie; 6) najazd, obława. छापे की आज़ादी - wolność prasy. 

छापाखाना m. drukarnia, = S. मुद्रालय. 

छापामार m. napastnik. 

छाल ż. 1) kora; 2) skóra, skórka; obierek (od warzywa). ~ उतारना - zdejmować skórę / skórkę; obierać, por. छीलना. 

छाला m. 1) pęcherz; bąbel; 2) skóra (człowieka, zwierzęcia); por. छाल. 

छावनी ż. 1) obozowisko; obóz (np. rozbity na biwak); obóz namiotowy (np. na kumbha meli); 2) kwatera wojskowa. 

छिछोरा powierzchowny, płytki; małostkowy (o postawie); por. ओछा।   

छिटकना być rozproszonym 

छिड़कना 1) pryskać (wodą); 2) rozrzucać; घाव पर नमक/नोन ~ dosypywać soli do rany: dodawać cierpienia. 

छिड़ना wszczynać (kłótnię itp.); zostać wszczętym / rozpoczętym / wzbudzonym. 

छितराना 1) rozrzucać; rozpryskiwać; 2) rozpowszechniać. Por. बिखेरना. 

छिनालż. छिनाला ż. rozpustna kobieta; nierządnica, cudzołożnica. Por. कुलटा. 

छिनाला ż 1) = छिनाल; 2) cudzołóstwo (czynione przez kobietę); nierząd. 

छींटा m. 1) chlapanie, pryskanie; 2) ironiczna uwaga.

छीका, छींका m. 1) podwieszony pod sufitem sznurowy splot, służący do trzymania tam rzeczy; wiszący kosz, siatka; 2) most linowy, lina do przeprawiania się na drugą stronę rzeki (?); por. झूला; 3) kaganiec (zakładany bydłu). 

छीजन ż. 1) przeciek, wyciek; 2) marnowanie się; 3) zużywanie się (materiału); 4) ubywanie; zanikanie; marnotrawienie się. 

छीजना 1) wyniszczać się (np. o człowieku, ciele); marnować się, zużywać; zanikać; 2) zostać roztrwonionym; 3) psuć się, zostać uszkodzonym, rozpruć się (np. o ubraniu).

छीन-झपट ż. łapanie, zachłanność; bezprawne odbieranie czegoś komuś; napad rabunkowy. 

छीना-झपटी ż. próba wyrwania, naskoczenie na kogoś aby coś wyrwać. 

छीलना 1) obierać ze skórki; odzierać (drzewo) z kory, korować; 2) zdrapywać; wymazywać; golić się, wygładzać; 3) ostrzyć (ołówek); 4) podrażniać (np. gardło). 

छुआछूत ż. dosł. zarażanie przez dotknięcie: niedotykalność.

छुटपन ż. dzieciństwo. 

छुरा m. sztylet; por. कटार, por. też छुरी.

छुरी ż.  nóż; por. चाकू. 

छुहारा m. palma daktylowa. 

छूट ż. zniżka, rabat, koncesja; U. रिआयत. 

छूत ż. zarażanie (np. chorobą); kalanie; ~ की बीमारी choroba zakaźna. 

छेड़-छाड़ ż. 1) prowokacja; zaczepka; drażnienie; 2) molestowanie. 

छेड़ना 1) drażnić; dokuczać; 2) prowokować; zaczepiać; 3) wszczynać (kłótnię); rozpoczynać (rozmowę na drażliwy temat). 

छेनी ż. dłuto (?); ang. chisel. 

छैला strojniś, elegancik; wystrojony, elegancki; por. छबीला, बाँका. 

छोकरा m. chłopak; = लड़का. 

छोर skraj, brzeg; = किनारा. 

छोलदारी ż. namiot. Por. पंडाल, तंबु, छावनी. 

छौना m. młode (zwierzęcia). 

ज ja

जंग bitwa; walka; wojna. 

जंगला m. 1) ogrodzenie; 2) okratowanie; 3) poręcz. 

जंगी adj. 1) bitewny; używany do walki; wojenny; 2) dotyczący floty wojennej; 3) agresywny. ~ लाट głównodowodzący; naczelny wódz. 

जंघा [S] ż. anat. udo 

जंघास्थि [S जंघा + अस्थि] ż. anat. femur, kość udowa. 

जंजीर m. 1) łańcuch (np. do przymocowywania bagażu w pociągu); 2) hamulec bezpieczeństwa (w pociągu). 

जंतर-मंतर m. obserwatorium astronomiczne (zwłaszcza dawnego typu, takie jak można obejrzeć w Delhi, Dżajpurze, Udźdźajn, Varanasi itd.). 

जंत्री (astron.) almanac(?). 

जंबूर [A] m. 1) osa; pszczoła miodna; 2) (też जंबूरक), mała armata lub strzelba (noszona na wielbłądach) używana w dawnych czasach. 3) szczypce, klaszcze. 

जकड़ना v. zesztywnieć; usztywnić, ścisnąć; zaciskać. 

ज़क़ात [A.] ż. zasiłek dla biednych, zapomoga; wspieranie biednych muzułmanów, co jest prawnym / religijnym obowiązkiem zamożniejszych muzułmanów; ~ लेना brać zapomogę.

ज़खीरा [A] m. skład; magazyn.

जज [E] sędzia. Por. न्यायाधीश, मुनसिफ़.

जड़ाई ż. inkrustacja; wpięte / wszyte w materiał szlachetne/półszlachetne kamienie/ozdoby. 

जड़ाऊ inkrustowany. 

जताना cz.p. 1) informować; 2) ostrzegać. 

जत्था m. gang, zorganizowana grupa; por. गिरोह.

जनगणना [S] ż. ewidencja ludności; = U. मर्दुमशुमारी. 

जनवासा miejsce dla strony pana młodego podczas ceremonii ślubnej. 

जनहित [S] pożytek publiczny.

जनाज़ा katafalk; mary (z leżącymi na nich zwłokami); = अर्थी. 

जनाब [U; lmn. जायबान] m. pan; = S श्रीमान्.

जन्म [S] m. narodziny. 

जन्मपत्री [S] ż. horoskop. 

जप-तप m. religijność. 

जब कभी niekiedy; por. कभी-कभी.

जब-तब adv. często. 

जबड़ा m. (też. w lmn. जबड़े) szczęka, żuchwa  

जमघट m. tłum ludzi; ścisk; por. भीड़, U मजमा, जमाव.    

जमा खर्च należność i wypłat, przychody i rozchody, wpływy i wypływy. 

जमाअत [A] ż. सिआसी ~ partia polityczna. = HP दल.  

जमात [U] ż. klasa (w szkole). Por. कक्षा,  क्लास; दर्जा. 

जमादार m. 1) osoba bezpośrednio kierująca grupą innych osób:  kapral; młodszy oficer policji, służby celnej itd.; główny przewodnik; główny wysłannik; 2) epitet, którym zwraca się do sprzątaczy: sprzątacz. 

ज़मानत [A] ż. 1. kaucja; gwarancja, rzecz zdeponowana dla zagwarantowania wypełnienia zobowiązania; 2. majątkowa odpowiedzialność podjęta się dobrowolnie za kogoś, żyrowanie.

जमाबंदी ż. rejestr przychodów z najmu (czynszu). 

जमाव m. 1) zebranie się razem; zgromadzenie (ludzi); konsolidacja; 2) tłum. 

ज़मींकंद ż. odmiana słodkiego ziemniaka.   

ज़मींदार [P] hist. właściciel posiadłości ziemskiej odpowiedzialny za ściąganie podatków od gruntów rolnych, zamindar; właściciel wsi. 

ज़रद [P] adj. 1) żółty; blady. 

ज़रदा [P] m. 1) tytoń do żucia; 2) słodkie पुलाओ barwione szafranem. 

ज़री złoty brokat. 

ज़रीया, ज़रिया [A] m. środek; por. [S] साधन; वसीला; लगाव. के ज़रिये za sprawą, przez, za pośrednictwem; = के द्वारा. 

जर्राह [A] m. 1) lekarz opatrujący rany; 2) chirurg. 

जर्राही [A + P] 1) adj. operacyjny; 2) ż. operacja.   

जलना m. oparzenie; धूप से ~ poparzenie słoneczne.

जलसा [A] m. 1) uroczystość; święto, funkcja; 2) posiedzenie, zebranie.

ज़लील [A] adj. 1.znieważony, sponiewierany, poniżony; 2. upadły; सारी दुनिया उन्हें ~ और हक़ीर समझती है - Cały świat uważa go za upadłego i potępionego.

ज़ल्लाद [A] 'ten, który zdziera skórę', oprawca: 1) kat; osoba dokonująca egzekucji; 2) morderca, zabójca; 3) osoba znęcająca się nad innymi, okrutnik; oprawca. 

जवाहर lp. i lmn. kosztowności, klejnoty; जवाहर-ख़ाना skarbiec na kosztowności. 

ज़हनी / ज़ेहनी बीमारी ż. choroba psychiczna. 

जहन्नुम [A] piekło; वे जाएं जहन्नुम में Niech oni przepadną! 

जहालत [A > P] ż. 1) niedokształcenie, niedouczenie;  2) niepiśmienność. 3) prostactwo, nieuctwo; barbarzyństwo. 

जाँघ [> S जंघा] ż. udo.  

जाँघिया m. długie majtki; szorty. 

जांच ż. 1.kontrola (działania przedsiębiorstwa); 2. ocena, ewaluacja; 3. weryfikacja; 4. analiza. 5. badanie; dochodzenie; अपराध की ~ dochodzenie w sprawie przestępstwa. Por. खोज. 

जागीर [P] ż. ziemie itd. nadane przez władzę za zasługi 

जागीरदार [P] osoba, której nadano ziemię itd. za zasługi.   

जात ż. urodzenie; kasta. Por. जाति. 

जात-पाँत linia rodowa, linia genealogiczna, genealogia; ród; społeczność; kasta. 

जाति [S] ż. miejsce w społeczeństwie wynikające z urodzenia.    

जानिब [A,U] ż. 1) strona, kierunek. की ~ w kierunku, w stronę.  

जानिबदार [A+P] adj. 1) stronniczy, biorący czyjąś jedną stronę; zwolennik 2) opiekun, protektor, patron. anty.: ग़ैरजानिब. Por. तरफ़दार. 

जानिबदारी [A+P] stronniczość; por. तरफ़दारी. 

जानुफलक [S जानु + फलक] m. anat. rzepka.

जाप m. 1) powtarzanie imienia Boga / bóstwa, = जप. 2) [Av.] różaniec. 

जामे dotyczący wszystkich / wszystkiego: całościowy; (o polityce): globalny; (o wypowiedzi, sprawozdaniu:) wyczerpujący, kompletny.  आप ने बहुत ~ बात की pan powiedział bardzo dużo / wszystko. 

जायज़ा [A] m. 1. przegląd, kontrola, sprawdzian; 2. weryfikacja; sprawozdanie, raport.

ज़ाया [A ضائع] adj. zniszczony; zmarnowany, roztrwoniony; ~ करना niszczyć (np. domy, dobytki, instytucje, ludzi przez najeźdźców); trwonić, marnować (pieniądze - पैसा, czas - वक़्त, okazję मौका); nadużywać, łamać (prawo, zwyczaj); łamać czyjeś prawa. Przykład (U): मैंने सारे मवाके ~ कर दिया zmarnowałem wszystkie okazje. इसके हक को ~ कर दिया गया złamano jego prawa.        

जारी रखना utrzymywać w mocy (prawnej)

जाल [A] m. podrobienie; fałszerstwo. 

जालसाज़ m. fałszerz, ten który fałszuje dokumenty, banknoty itd.

जालसाज़ी [A ...] podrobienie, fałszerstwo (np. dokumentów). 

जाला m. 1) siatka (np. przymocowana w oknach chroniąca przed owadami), = जाली; 2) med. katarakta, zaćma.

जाली (I) ż. 1) siatka (np. przymocowana w oknach chroniąca przed owadami).   

जाली (II) adj. fałszywy, podrobiony (np. banknot, dokument, paszport). Por. फ़र्ज़ी, नकली.

जाहिल [A] adj. 1) niedokształcony, niedouczony; głupi; 2) prostacki, niekulturalny. Por. जहालत.  

ज़ाहिल [A] adj. zapominalski; niedbały, niechlujny. 

ज़िंदादिल […. żywy, pogodny; reagujący żywo na emocje. 

जिंस [A] ż. 1) rodzaj; gatunek; płeć; 2) towar, rodzaj towaru, artykuł; produkt; 3) ruchomości.  Por. ग़ल्ला. 

ज़िक्र, ज़िकर [A ذکر ] wspomnienie, zacytowanie; ~ करना zacytować; wspomnieć.

जिगर m. wątroba 

जिगरी bliski sercu: drogi, bliski (przyjaciel), kochany.   

जिम्मा odpowiedzialność

ज़िम्मेदार odpowiedzialny. 

जिल्दसाज़ adj. oprawiony (o książce); ~ क़िताब książka z grubą okładką. 

जिह्वा [S] ż. anat. język 

ज़ीन [P] ż. siodło.

जीभ [> S जिह्वा] ż. język (tylko część ciała) 

जीवट duch, odwaga, śmiałość. 

जुगत [S युक्ति] ż. pomysłowa metoda, sposób. 

जुगाली ż. 1) przeżuwanie pokarmu (np. w przypadku zwierząt przeżuwaczy); 2) przemyśliwanie (problemu, wydarzenia itd.). 

जुझार, जुझारा [Av.], जुझारू bojownik; wojownik.

जुटाना zebrać razem do kupy, zgromadzić. 

जुतना n. [< S √यु) 1) być oranym; być uprawianym; 2) być zaprzężonym; być uprzęży (o koniu, bawole itd.); 3) być zaangażowanym w jakąś pracę. Por. जोतना.  

जुताई ż. 1) orka, oranie ziemi; 2) koszt lub opłata należna za wykonanie orki na polu. 

जुदा [P] adj. inny, odrębny; oddzielny; उसकी बात जुदा है । On to co innego; jego sprawa jest inna; jego to nie dotyczy.

ज़ुल्म [A] m. okrucieństwo; znęcanie się nad kimś. ~ करना znęcać się. Por. बदसलूकी. 

जूट juta.

जूड़ी med. gorączka malaryczna, zimnica. 

जून 1) Av. adj. stary; 2) m. wyznaczony / nadeszły czas, zwłaszcza na posiłek.  दोनों ~ खाना jeść dwa razy dziennie; (Godan) mieć wystarczająco dużo jedzenia, by móc jeść dwa razy dziennie. 

जूही odmiana jaśminu. 

ज़ेवर (lmn. ज़ेवरात ) ż. ozdoba noszona na ciele; lmn. biżuteria. 

ज़ेहन [A] m. umysł; rozsądek, zmysł. ज़ेहनी हैसियात ż. stan umysłowy;  ज़ेहनी बिमारी ż. choroba umysłowa. Por. दिमाग़

जोड़ m. staw. 

जोबन [S यौवन] m. młodość. 

जौ bot. jęczmień. 

जौहर [A] m. zręczność, biegłość. 

जौहरी [A] m. 1. jubiler, znawca kamieni szlachetnych; 2. koneser, ekspert. 

ज़्यादती ż. 1) przesada; 2) niesprawiedliwość. 

ज्यों-त्यों jakoś. 

ज्वार (I) ż. proso. 

ज्वार (II) przypływ. 

झ jha

झंझट 1) kłopoty, trudności; sytuacja wzbudzająca zatroskanie; 2) kłótnia. 

झक ż. obsesja, grymas, kaprys (zwłaszcza, żeby dyrygować innymi); ~ चढ़ना lubसवारहोना- mieć obsesję, żeby nad innymi dominować; upierać się przy swoim; झक मारते रहना wciąż się chwalić i wynosić nad innymi.

झक-झक wykłócanie się; droczenie, kapryszenie.  

झकझोड़, झकझोर m. rozchwianie psychiczne wynikające z doznanych krzywd; uraz, wstrząs (psychiczny). Por. झटका; झोंका. 

झक्की m. kapryśny człowiek. 

झगड़ा m. kłótnia. 

झटकना wyrywać, wyszarpywać (coś komuś z ręki).

झटका m. 1) potrząśnięcie, szarpnięcie; uderzenie (nieszczęściem); cios 2) porażenie porądem; बिजली के झटके ts.; 3) gwałtowny powiew wiatru. 

झड़प m. zatarg, utarczka, sprzeczka; spór, potyczka. Por. मुठभेड़

झड़ी długi, ulewny deszcz.

झपकी ż. drzemka. Por. नींद, सपना. 

झमेला m. 1) komplikacja; 2) awantura, chryja. Por. जंजाल, झंझट. 

झाँई 1) czarna plamka (na twarzy, skórze); zmarszczka; 2) cień; przyciemnienie; zaciemnienie; por. छाया; 3) echo, odbicie.    

झाँझ cymbały. 

झाँसा m. skuszenie, zwabienie (a potem oszukanie); wplątanie kogoś. 

झाँसेबाज़ fałszywy klient. 

झाग ż. piana; piana mydlana. 

झाड़-खंडार 1) chaszcze (kolczaste); 2) odpadki z tartaku, drewna, pociętych mebli itd., wióry.   

झाड़न ż. 1) ściereczka do kurzu; 2) zgarnięte śmieci w jedno miejsce (w trakcie zamiatania).  

झाड़ू miotła. ~ लगाना zamiatać. 

झापड़ klaps; = चाँटा, P तमाचा. 

झिलमिलाना migotać, mrugać (o świetle). 

झिलमिली ż. 1) okno weneckie???; 2) okiennica?. 

झिल्ली ż. anat. błona; skórka. 

झींकना 1) narzekać; 2) żałować; opłakiwać, lamentować. 

झीना‡ / झीणा adj.  bardzo delikatny (np. o tkaninie, przeciwieństwo do गफ़)

झुंड stado (bydła); tłum ludzi (poruszający się w sposób bezładny).

झुझलाना zezłościć się, zirtyować.  

झुटपुटा m. 1) delikatne, wątłe światło; 2) przedświt, brzask (przed wschodem słońca).

झुठलाना 1) powodować, że coś prawdziwego wydaje się fałszywe lub złe; zafałszowywać. kwestionować (coś co jest słuszne), podważać; 2) wykazywać, że coś jest fałszywe. 3) błędnie, źle interpretować. 

झुनझुना m. grzechotka. 

झुमका m. kolczyk w kształcie dzwoneczka.  

झुरमुट 1) gęstwina poszycia leśnego; 2) gęsty tłum (ludzi). 

झुरमुट m. zarośla; blisko siebie rosnące drzewa lub krzewy, tworzące razem zadrzewienie lub krzaki; आमों के ~ skupisko drzew mangowych. 

झुर्री ż. zmarszczka (na ciele). Por. झाईं. 

झुलसना zostać zwęglonym; spalić się częściowo. Por. जलना. 

झूठ-मूठ adv. dla draki, dla żartów, nie naprawdę, aby nabrać / oszukać / wywieźć w pole. 

झेंपू osoba zbytnio wstydliwa, nieśmiała. 

झोंकना 1) dorzucać (opał do pieca, paleniska), dolewać (paliwa do ognia). 2) napalić w piecu; 3) wpychać, wciskać (coś komuś); किसी के आँखों में धूल ~ mydlić komuś oczy(?).  

झोल obwisłość, workowatość; luz.

झोली ż. mała, luźna torba; torba żebracza. 

ट ṭa

टंटा

टकसाल 1) mennica; 2) tu, gdzie próbkuje się metal. 

टकसाली 1) prawdziwy, oryginalny (o monecie, eksponacie itd.); 2) sprawiedliwy, sprawdzony, zweryfikowany (o fakcie), prawdziwy, szczery (o mowie). 3) m. dyrektor mennicy. 

टखना m. kostka (u stóp). = टखनी.

टखनी ż. kostka (u stóp); kosteczka.

टमटिमाना n. (o świetle:) migotać tuż przed zgaśnięciem; przygasać. Por. झिलमिलाना. 

टर्राना n. 1) rechotać; skrzeczeć; terkotać; 2) naśmiewać się w poczuciu własnej wyższości / lepszości / siły.

टहनी ż. gałązka (drzewa). 

टांकना 1) połączyć, wzmocnić; zszyć; znitować; przylutować; cynować; 2) przyczepiać (np. pinezkami); 3) fastrygować; 4) zanotować (coś np. w notesie).

टाँग ż. noga (cała). ~ अड़ाना upierać się; zapierać się.

टाँड़ m. półka w postaci wnęki w ścianie.

टाट m. kawałek materiału; materiał na worki / maty ~ में मूंज का बख़िया 'trawą zszyty materiał na worki': tandetne opakowanie. 

टाल (I) ż. stos (drewna); kopa (siana); kupa (kamieni); 2) skład (drewna, siana, kamieni itd.); miejsce skupu. 

टाल-मटोल zwlekanie, opóźnianie. Por. आनाकानी.  

टिकली ż. ozdoba (zwykle szklana) zawieszana lub przyklejana na czole przez zamężne kobiety. Por. बिंदी, टीका. 

टिकिया 1) mały, spłaszczony przedmiot; 2) wyrobione i spłaszczone ciasto gotowe (uformowane) do upieczenia; 3) okrągłe ciasto lub inny wypiek; 4) pigułka, tabletka. 

टिड्डा m. pasikonik. 

टिड्डी ż. szarańcza.

टिप्पस ż. strategia ułożona by osiągnąć zamierzony cel; ~ जमाना / भिड़ाना / लगाना konstruować strategię, przygotowywać plan działania. 

टीप ż. fugowanie, testowanie (muru). 

टीपना 1) ugniatać, przyciskać; 2) masować; 3) zanotować, zapisywać; 4) naszkicować. 5) fugować (pointować, testować) mur.  गला ~ chwycić / ścisnąć kogoś za szyję. 

टीम-टाम ż. pokaz, show; ostentacja. 

टीसż. 1) pulsujący lub rwący ból; rwanie. ~ उठना rwać, być bolesnym w postaci pulsującego lub rwącego bólu. 2) agonia. Por. कसक; पीडा, दर्द. 

टुकड़ी ż. 1) grupa, zgrupowanie; 2) oddział (wojska); korpus. Por. दस्ता.       

टुकुर-टुकुर adv. intensywnie (patrzeć, gapić się itd.); wlepiając (wzrok); ~ देखना / ताकना gapić się na coś intensywnie. 

टुच्चा [S तुच्छ] adj. bezwartościowy, bez znaczenia; próżny (też przen. o człowieku).  

टुटपुँजिया m. człowiek mający skąpe środki do życia i ograniczone możliwości, zubożały, biedny.

टूक m. kawałek; odłamek. दो ~ होना złamać się na pół. दो ~ जवाब krótka odpowiedź; odmowa bez owijania w bawełnę; दो ~ बात कहना mówić krótko i bez owijania w bawełnę. 

टूक-टूक होना popękać; rozpaść się na kawałki. 

टूट-फूट ż. 1) Imn. kawałki,odłamki; drzazgi. 2) lp. złom; 3) zużycie się, rozwalenie się (na skutek intensywnego używania); znoszenie się (ubrania itp.). 

टेंट 1) fałd w dhoti (धोती) na noszenie pieniędzy; kieszeń; 2) [ang. tent] namiot. Por. तंबू. 

टेंटुआ m. 1) tchawica; krtań; 2) fig. gardło, szyja. ~ दबाना dusić.  

टेक 1) podpórka; wspornik; coś ważnego na czym coś innego się zasadza / polega. 2) muz. refren (piosenki itp.), ध्रुवपद. 

टोंटा m. 1) dziób (czajnika, konewki, dzbana); 2) wystająca rura (wlotowa / wylotowa itd.).

टोंटी ż. 1) dzióbek (czajnika, konewki, dzbanka); 2) kran. 

टोकना p. 1) wtrącać się (w czyjąś rozmowę); przerywać (czyjąś wypowiedź); 2) mieć zastrzeżenia, oponować. 

टोप m. kapelusz. Por. टोपी. 

टोपी ż. czapka. 

टोला m. dzielnica (miasta); obszar (wsi). Por. मुहल्ला. 

टोली ż. 1) zgrupowanie; 2) ugrupowanie polityczne, partia; por. दल; 3) banda; por. गिरोह. Por. टुकड़ी. 

टोह ż. 1) poszukiwania; poszukiwanie informacji; 2) rozpoznanie, rekonesans; ~ मिलना zostać odkrytym; okazać się; wyjść na światło dzienne; ~ लगाना (की) wyszukiwać, wynajdować. ~ उड़ान woj. lot rekonesansowy. 

टोहना p. 1) badać, starannie przeszukiwać; wynajdować; wczuwać się, zgłębiać. 

ठ ṭha

ठगना p. oszukiwać; wywieźć w pole; ठगा का ठगा अनुभव करना czuć się   sfrustrowanym, czuć się źle po tym, jak zostało się oszukanym.  

ठस adj. leniwy, ociężały, powolny, uparty; taki, z którego nie ma żadnego pożytku i nie wiele można wydobyć; gruby, gęsty, stłumiony. Por. दबीज, गाढ़ा, गफ़.

ठहराना cz. ustalić.

ठहराव m. ustalenie, umowa.

ठानना 1) decydować o czymś; ustalać; postanawiać;  2) ustanawiać, wcielać, realizować (zamiar, myśl), wdrażać (projekt itd.).   

ठिठोली ż. śmichy-chichy; żartowanie; śmianie się; opowiadanie dowcipów. Por. चुटकुला

ठीक-ठाक करना dobrze coś załatwić. मैं ~ करके तब तुमसे कहूंगा। Wszystko załatwię i potem ci powiem.  

ठीका m. patrz: ठेका.

ठुड्डी ż., ठोड़ी ż.  podbródek.

ठेका, ठीका m. 1. kontrakt; licencja; umowa. 2. monopol, H. एकाधिकार; 3. lizing, syn. इजारा. Def. (wiki): ठीका या ठेका के पर्यायवाची शब्द  दायित्व, समय, प्रतिज्ञान, पट्टा, इजारा, व्यवस्था, पण, संविदा शर्तनामा तथा समझौता हैं। कानूनी क्षेत्र में यह शब्द संविदा के अर्थ में ही प्रयुक्त है। ~ लेना p. wygrać przetarg

ठेकेदार [-dār P.] m. kontrahent; osoba mająca kontrakt bądź licencję na wypełnianie pewnych czynności i usług publicznych. Przykłady: ~ से एक सप्ताह में पूरे क्षेत्र में सफ़ाई करवाना सुनिश्चित करे। ~ का ठेका भी रद्द कर दिया। 

ड ḍa

डिपटी [E.] = उप, zastępca, osoba bezpośrednio niżej w hierarchii służbowej.

डेगची ż. rondel, garnek.   

डेटा (E.) m. dane; ~ की सुरक्षा ochrona danych. संवेदनशील ~ wrażliwe dane.

डोर m. sznur. 

डोरा m. sznur; dratwa; nić.   

ढ ḍha

ढ़ंग m. sposób; सही ~  से we właściwy sposób, poprawnie.  

ढिठाई S [धृष्टता] ż. pewność siebie w sposób nieokazujący szacunku wobec innych; nieliczenie się z innymi; zuchwałość; 2) roszczeniowość; bezkompromisowość; upieranie się przy swoim; twardość, brak ogłady, bezczelność.   

ढिलाई करना zaniedbywać (किसी काम को करने में ~).

ढीठ [S धृष्ट] adj. 1) pewny siebie w sposób nieokazujący szacunku wobec innych; nie liczący się z innymi; zuchwały; 2) roszczeniowy; bezkompromisowy; uparty przy swoim; twardy.  

ढील-ढाल m. zaniedbania? (np. urzędników).

त ta

तकरार [A] ż. 1) powtarzanie; 2) dyskusja; spieranie się. 

तक़रीर [A] ustne (tłumaczenie itd.). Por. तहरीर.

तक़रीर [A] ż. 1) mowa, przemowa; 2) rozmowa, konwersacja, dyskurs; ~ देना wygłosić mowę.

तकाज़ा m. 1) domaganie się, dopominanie się (o pieniądze, służenie); żądanie spłaty / zaległej zapłaty 2) ponaglanie do koniecznej pracy, wykonania zadania itd.; 3) polecenie (np. służbowe). = तकादा. Por. पावना. Przykład: तकाज़े से भी भयभीत नहीं होता । (Godan) Nie boi się nawet, gdy prawnie żąda się od niego spłaty.   

तकादा m. dopominanie się, żądanie; उधार / पैसे का ~ करना dopominać się o spłatę długu /  pieniędzy. = तकाज़ा.

तन [P] m. ciało; ~ मन धन से – ciałem, duszą i mieniem: całym sobą, wszystkim, co się ma.

तनज़ीम [U] ugrupowanie (polityczne), partia, syn. H. दल; drużyna; ekipa.

तनज़ीम [U] ugrupowanie, partia polityczna. Por. दल. 

तनी ż. 1) sznurek, nitka / wstążka, służąca do spinania np. części stroju (= बंद), zapinania / zawiązywania torebki itd.   

तपेदिक़ med. gruźlica. 

तफ़रीह [A]  ż. robienie czegoś dla przyjemności, rozrywki lub zabawy: 1) frajda, rozrywka, zabawa; 2) spacerek, odprężająca przechadzka; 3) zabawa; żarty, ubaw. ~ करना rozrywać się, bawić; mieć frajdę, mieć ubaw.      

तमाखू tytoń; = तबाकू. ~ का बटुआ pudełeczko z tytoniem. 

तरकीब [A] ż. 1. plan; 2. sposób, metoda.  

तरीक़ा [A] m. 1) sposób, metoda (działania, pracy);  2) metoda praktyki duchowej w sufizmie. Por. उपाय; साधना. 

तलवा podeszwa stóp (पैर का तलवा) 

तवक़्क़ा, तवक़्क़ो [A.] m. poleganie (na kimś, के बारे में), zaufanie (do kogoś). उनके बारे में आप इस तरह की कोई ~ ही नहीं रखते। Pan w ten sposób w żadnym razie nie mógłbyś na nim polegać.

तवज्जो, तवज्जह [A. tavajjuh] ~ देना zwracać uwagę (komuś को na coś पर). सरकार ने सफ़ाई व्यवस्था बारे नगरपालिका सचिव को साफ़-सफ़ाई पर विशेष ~ देने के आदेश दिए।

तसदीक़ [A.] ż. potwierdzenie (np. czyichś słów bądź zeznania w sądzie); poświadczenie; ~ करना potwierdzić; poświadczać.

तसदीक़[Uتصدیق] m. zaświadczenie, certyfikat; [poświadczenie. 

तसव्वुर [A] m. twórczość, twórcza wyobraźnia; pomysłowość. 

तहरीर [A] m. tekst pisany, pismo; opisanie; sprawozdanie; artykuł. ~ करना napisać, opisywać.  किसी मौज़ू पर इबारत ~ कीजिए। Proszę napisać tekst / wypracowanie na jakiś temat.  Por.  इबारत. 

तहरीरान [U] pisemnie; = तहरीरी.  

तहरीरी [U] pisemny (np. oświadczenie].

तहलका [A] m. 1) panika, przerażenie; 2) pomieszanie, konsternacja; 3) pobudzenie emocjonalne, podniecenie; 4) tytuł czasopisma wydawanego w Indiach.  

तहलील करना [A] trawić; zob. हज़म करना.

ताक़ [A] m. łuk, sklepienie, wnęka: 1) nisza; wnęka (w ścianie); cofnięta ściana w budowli; alkowa; 2) półka (zwykle jako wnęka w ścianie).  ~ पर धरना odstawić na półkę; przen. przestać się interesować. ~ पर रहना /  होना zostać odłożonym, już nie kontynuowanym (jak np. sprawa, decyzja); zostać przeniesionym do lamusa; pot. nie mieć siły / znaczenia.  ~ में होना być w odstawce, już się nie liczyć.   

तागा m. nić ; = धागा, por. सूत, डोरा. 

ताड़ना wpaść na rozwiązanie, odgadnąć. Por. भाँपना, अटकल लगाना 

तामीर [A.] m. konstrukcja budowlana.

तामीरी काम m. działalność konstrukcyjna, budowlana; roboty budowlane. 

ताल्लुक़ [A] m. 1) związek; 2) odniesienie do czegoś, powiązanie; ~  रखना mieć związek; odnosić się do czegoś (से). किसी दंगे का ~ होना być zamieszanym w bójkę.

ताल्लुक़ा [A] m. 1) posiadłość ziemska; 2) okręg administracyjny; hrabstwo. 

ताल्लुक़ेदार [A ताल्लुक़ा + P -दार] właściciel dużych obszarów gruntu; obszarnik.  

तावान [P.] m. rekompensata; = हरजाना, S क्षतिपूर्ति

तितली ż. motyl. 

तिल m. pieprzyk.

तिल्ली  [> S प्लीहा] ż. śledziona

तीरिगी [P < S तिमिर] ż. ciemność (dosł. i przen.). 

तेली sprzedawca lub wytwórca oleju.  

तोहमत [U] ż. fałszywe oskarżenie; H. लांछन, मिथ्या आरोप.

त्रिशिर [S. त्रि+शिरस्] anat. trzygłowy; ~ पेशी mięsień trzygłowy, triceps

त्वचा [S] anat. skóra 

थ tha 

थाती ż. zastaw; coś powierzonego; rzecz obiecana. Por. धरोहर, हवाला.

द da

दंगा 1. bójka, 2. bunt; zamieszki.

दंड प्रक्रिया संहिता [H] Kodeks postępowania karnego

दंड प्रक्रिया संहिता ż. kodeks postępowania karnego.

दंभ [S] m. uparte przekonanie o słuszności jednej koncepcji w opozycji do innej; fanatyzm ideologiczny. 

दबाव m. ciśnienie.

दबीज [P] adj. gruby, mocny; gęsty.

दम [P.] m. 1. dech, oddech; duch; 2. dmuchanie 3. moment, chwila; 4. siła, moc, wigor; ambicja; wytrzymałość; 5. skuteczność; ~ साधकर रहना wstrzymać oddech (ze zdumienia, strachu itd.).

दमा m. astma. 

दर्ख्वास्त m. wniosek (o coś). Por. अर्ज़ी.

दलाल m. pośrednik, agent (m.in. pomagający załatwiać sprawy urzędowe, niekiedy nieformalnie opłacając urzędników). Por. बिचौलिया.

दलालत करना świadczyć, stanowić świadectwo o czymś  (पर). 

दलाली ż. pośrednictwo, agentura, brokerstwo.

दलील [A] m. zeznanie (w sądzie);  zaświadczanie; argumentacja; wyjaśnianie; przedstawianie, dowodzenie; ~ करना argumentować (o czymś, पर); dyskutować, debatować (na jakiś temat); dowodzić; dawać świadectwo w sądzie, zeznawać.

दस्त m. biegunka. 

दाँत [S दन्त] m. ząb.

दाँवपेचm. gmatwanina, komplikacja. कानूनी~ zawiłości prawne. Przykład:कानूनी दांवपेच औरन्याय का दायरा बढ़ता जा रहा है।

दाखिला m. przyjęcie; wstęp; S प्रवेश, ang. admission. Por. ख़ारिज.

दाढ़ी ż. broda, zarost.        

दायरा [A dā’irā] m. zakres obowiązywania (np. prawa, przepisów).  कानूनी दांवपेच और न्याय का दायरा बढ़ता जा रहा है। Zawiłości prawne o zakres obowiązywania prawa wciąż się powiększają.

दायित्व [S] m. 1. odpowiedzialność; 2. odpowiedzialność prawna.

दावा [A] 1. domaganie się swoich praw (także przed sądem); podanie złożone do sądu we własnej obronie; 2. żądanie, roszczenie sobie praw; 3. niezachwiana pewność co do swoich praw i żądań; mocne przekonanie o swojej racji. ~ करना domagać się itd.

दावा फ़ार्म formularz podaniowy, w którym domaga się swoich praw.

दावागीर [A]. दावेदार m. osoba domagająca się swoich praw.

दास्ता m. rączka, uchwyt.  

दिल m. serce (często używane przenośnie: miłość, uczucie)  

दिल m. serce; ~ का दौरा zawał serca. 

दिवाला m. upadłość, bankructwo; ~ निकलना, ~ होना zbankrutować.

दिवालिया adj. taki, który zbankrutował, upadły, bankrut.~ होना zbankrutować.

दीद [P] ż. obserwacja; uważne przyglądanie się; inspekcja; dozór.

दीन [P] m. religia, wiara. 

देनदार m. zobowiązanie, dług; odpowiedzialność.

देनदारी ż. zobowiązanie. Przykład: देनदारियाँ दो साल से भी अधिक समय से निगम व्यापार विहार एरिया से कचरा नहीं उठा पाया है जबकि यहां निगम के कचरा डालने की कार्यवाही बदस्तूर जारी है।

दौरा m. 1. obchód, 2. nocna warta obchodowa policji, syn. P. गश्त; 3. inspekcja. 4. atak (np. choroby); atak serca (= दिल का ~).

द्विशिर [S. द्वि+शिरस्] anat. dwugłowy;  ~ पेशी mięsień dwugłowy, biceps

ध dha

धंधा m. fach, zawód, profesja; praca, którą wykonuje się zawodowo.  

धंधेवाला m. przedsiębiorca. ang. entrepreneur.

धड़ m. 1) tors (ciała); 2) trzon; kadłub; 3) pień drzewa. Por. तना.  

धड़ा = धरा???). सिआसी ~ orientacja polityczna; nurt polityczny. 

धमनि, धमनी [S] ż. anat. 1) tętnica, arteria; 2) przen.?? nerw.

धमनी [S] ż. tętnica, arteria 

धरोहर ż. 1. rzecz powierzona w zaufaniu; dziedzictwo; 2. depozyt.

धर्म [S, √धृ trzymać, dzierżyć] to, o co się troszcząc, utrzymuje się życie, dzierżma: 1) naturalny obowiązek moralny i etyczny; naturalne lub zgodne z dobrem indywidualnym i społecznym prawo; dobro; właściwe postępowanie człowieka w zależności od wieku, pozycji rodzinnej i społecznej, wykonywanego zawodu, powołania, aktualnej sytuacji itd.; praktyczne rozróżnianie, co dobre, a co złe; 2) religia; każda religia wyznające wartości moralne (gdy zbacza z nich, staje się अधर्म) 3) (w hinduizmie) oczyszczenie serca będące wynikiem praktyki religijnej, takiej jak odmawianie modlitw (मन्त्र), wykonywanie pudży (पूजा), chodzenia na pielgrzymki (यात्रा) itd.; zasługa religijna; praktyka religii. Por. A. मज़हब, P दीन.      

धाक ż. 1) dostojeństwo; prestiż (budzący strach); 2) pompatyczność, napuszoność; napięta, poważna atmosfera wokół kogoś; 3) strach. Przykład: बस धाक बैठ जाएगी, सिक्का जम जाएगा  Jak tylko robi się napięta atmosfera, to nawet moneta się ubije (?).

धागा m. nić ; = तागा, por. सूत, डोरा

धारा [S] ż. paragraf (w ustawie).

धारीदार adj. prążkowany, w paski (np. ubranie). 

धावा m. natarcie, szturm. ~ बोल देना dać rozkaz do ataku.

धेला m. połowa grosza; pot. (w żargonie brokerów) połowa stu rupii. एक धेले की दवा lekarstwo za parę groszy. 

धोखा m. oszustwo, fałsz; mylne wrażenie; pułapka; coś, co najpierw wygląda na prawdziwe, a potem okazuje się fałszywe; 2) rozczarowanie, zawód (miłosny). ~ खाना - dać się nabrać, zostać oszukanym; zostać zawiedzionym w miłości; ~ देना oszukiwać itd..

न na

नक़द [A] 1) 1) gotówka; 2) płatność od razu; zakup za gotówkę; ~ मेंखरीदना- kupić za gotówkę.

नक़दी adj. 1. w gotówce (np. płatność); 2. m. osoba, która ma gotówkę

नकसीर m. krwawienie z nosa  

नकारात्मक [S] adj. negatywny.

नक़्ल-ए-तहरीर [U] transliteracja, przepisanie z jednego alfabetu na inny.  

नगर पालिका [S nagar-pālikā] ż. korporacja miejska małego miasta (niższy szczebel od नगर निगम a wyższy niż ग्राम पंचायत).

नगुफ़तनी taki, o którym nie wolno mówić; ~ बात rzecz / sprawa, o której nie należy mówić. 

नज़ला m. grypa. Por. ज़ुकाम. 

नज़ारा m. 1) spojrzenie; 2) widok; sceneria. से ~ करना / मारना wgapiać się, wpatrywać. ~ लड़ाना wymieniać się flirtującymi spojrzeniami. Por. नज़र, नज़रिया.  

नथुना m., नाथुन m. nozdrze, dziurka od nosa.  

नरसंहार [S] m. ludobójstwo.

नली [S] ż. 1) rurka; 2) anat. przewód (moczowy, oddechowy itd.). 

नस m. żyła. Por. नाड़ी. 

नस ż. 1) żyła; 2) ścięgno. 

नाइब, नायब [A] m. zastępca, namiestnik; asystent; pełnomocnik.

नाक m. nos.

नाखून [S नख] m. paznokcie, pazury (rąk i stóp).

नागरमोथा, नगरमोथा, नगरौथा [नागर +  S मुस्त] bulwiasta trawa z rodziny turzycowatych / ciborowatych (Cyperus), rosnąca w pobliżu wód; sitowie.   

नाजायज़ adj. nielegalny; zakazany. उसके मकान से कोई ~चीज बरामद नहीं हुई W jego do mu nie znaleziono żadnych nielegalnych przedmiotów.

नाज़िल [A] adj. objawiony (w Koranie); ~ फरमाना objawić.

नाड़ी ż. anat. 1) naczynie krwionośne (żyła, tętnica); 2) puls; 3) ścieżki energetyczne w ciele, meridiany; ~ की गति szybkość / jakość pulsu. ~ परीक्षा badanie pulsu. 

नाता m. 1) związek, relacja, pokrewieństwo; stopień spokrewnienia / spowinowacenia; 2) bliskość, bliskie powiązanie; के नाते w związku z; a propos; na podstawie, na mocy; pod pretekstem. किस नाते na jakiej podstawie? 

नाता związek; इस नाते से w związku z tym; w związku z tą sprawą.

नाता-गोता m. osoba w jakimś stopniu spokrewniona; osoba należąca do tego samego rodu (गोता, गोत्र). 

नातेदार m. krewny; osoba spokrewniona / spowinowacona. Por. रिश्तेदार, संबंधी.  

नाथुन m. nozdrze, dziurka od nosa. 

नापायदार [P, ناپائدار] adj. taki, który nie może ustać: nietrwały (np. związek, małżeństwo itd.); niepewny.  

नाभि, नाफ़ ż. pępek

नामांकन [S नाम + अंकन] m. wpisanie na listę; zarejestrowanie. Por. भरती. 

नामांकन [S] m. zapisanie się (np. do szkoły); rejestracja.

नामांकित [S] zapisany, zarejestrowany.

नालीव्रण [S नाली + व्रण] m. anat. zatoki, sinus. 

नासिका [S] m. nozdrze.

निगम [S] m. korporacja (miejska itp.). Por. पालिका; por. अनिगमित

निज़ात, नज़ात[A, tylko U] 1. wycofanie się; 2. uwolnienie się od, ucieczka, H. छुटकारा. 

निदेशक [S] m. dyrektor; prezes. सहायक ~ asystent dyrektora.

निदेशालय m. dyrektoriat.

निपटान m. dyspozycja.

निपटारा 1) dojście do rozwiązania; zakończenie sprawy, załatwienie sprawy;  = निपटाव, = निबटेरा 2) ugoda; ostateczne ustalenie; 3) polubowne rozwiązanie sprawy.

निपटारा m. ugoda (też w sądzie); = निपटाव.

निपटाव 1) rozwiązanie sprawy; ostateczne ustalenie, zakończenie sprawy;  = विबटेरा,  निपटाव. 

निपटाव m. zakończeniem, ustalenie (sprawy, kwestii).

निबाह [S. निर्वहन] 1) spełnianie, wykonywanie (zadanie); 2) utrzymywanie, zachowywanie; 3) środki utrzymania, praca, która jest źródłem utrzymania; 4) spędzanie (czasu); Por. U गुज़ारा. ~ करना spełniać, wykonywać (zadanie, dzieło); utrzymywać się, zarabiać na życie; spędzać czas. 

नियति ż. 1) natura; 2) zwyczaj. परोपकार से अपने को पहल देने की ~ समाप्त होने लगती है Przez pomaganie innym zaczyna zanikać zwyczaj / natura stawiania siebie na pierwszym miejscu. 

नियामक [S] nadzorujący, kontrolujący; kontrolny; टेलीफोन नियामक संस्था Organizacja Nadzoru Telekomunikacji

निर्गत [S] adj. (o dokumencie) wystawiony, wydany (np. dnia tego i tego).  

निर्धारित [S] wyznaczony.

निर्माण [S] m. produkcja.

निर्यास [S] m. wyciek. Por. पसेव. 

निविदा [S] ż. ang. tender; def. आवश्यक रक़म लेकर वांछित वस्तुएं जुटा देने, पहुंचा देना या काम पूरा करादेने का लिखित वादा.

निवेश, निवेशन [S] m. inwestycja, wkład: विदेशी ~ inwestycje zagraniczne; निजी ~ wkład własny. 

निष्पादन  [S] m. wypełnianie (mowy, zlecenia itd.).

निष्पादनकर्ता [S] m. producent (np. płyty muzycznej itd.).

नीयत, नियत [A > P] ż. 1) natura (człowieka), charakter; tendencje; dążenia; wola; 2) pełne i szczere dążenie do celu; (zwł. w islamie:) szczere i całym sobą dążenie do Boga. भक्षक ~ konsumpcyjny pęd (człowieka); dążenie do konsumpcji; साफ़ ~ czyste intencje, pełna dedykacja. Por. मंशा, भावना, आशय.   

नुकीला adj. bot. (o liściach) szpiczasty. Por. नोक. 

न्यायशास्त्र [S] m. prawo, nauka o prawie.

न्यायिक [S] 1) dotyczący wymiaru sprawiedliwości; sądowniczy; sądowy; 2) prawny.  

Dział: